प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
निर्मळ पाण्यात निर्मळ पाणी
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति । एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥
पण निर्मळ पाणी निर्मळ पाण्यात ओतले, की ते अगदी तसेच होऊन जाते. हे गौतमा, जाणणाऱ्या मुनीचा आत्माही तसाच होतो. गौतम हे नचिकेताचे कुळनाव; इथे मृत्यू त्याला त्याच नावाने हाक मारतो. ही प्रतिमा आधीच्या प्रतिमेला उत्तर देते. डोंगरांवर विखुरलेला पाऊस हरवून जातो. स्वच्छ पाण्यात ओतलेले स्वच्छ पाणी मात्र मुळीच हरवत नाही. कोणते पाणी कोणते, हे सांगणारा कुठलाच सांधा उरत नाही. एक वस्तू दुसरीला जोडावी, तसा जाणणारा ब्रह्माला जाऊन मिळत नाही. तो ब्रह्माहून वेगळा कधीच नव्हता, हे त्याला दिसते. इथे हा भाग संपतो. पुढच्या भागात मृत्यू खुद्द शरीराकडे वळतो: अनेक दारांचे एक नगर, आणि त्यात राज्य करणारा आत्मा.