प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
डोंगरावरचा पाऊस
यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति । एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥
उंच कड्यावर पडलेले पावसाचे पाणी उतारांवरून सगळ्या दिशांना वाहून जाते. गोष्टी वेगवेगळ्या पाहणाऱ्याचेही तसेच होते. तो त्यांच्यामागे धावतो, आणि सगळ्या दिशांना विखुरतो. “गोष्टी” यासाठी मूळ शब्द आहे धर्म. आधी तो धर्म-अधर्म या अर्थाने आला होता; इथे त्याचा अर्थ आहे गोष्टींचे वेगवेगळे स्वभाव. शंकराचार्य त्याचा अर्थ आत्मे असा घेतात: सर्वांत एकच आत्मा न पाहता, प्रत्येक शरीरात वेगळा आत्मा आहे असे मानणारा माणूस. शिखरावरचे पाणी एकाच ठिकाणी असते. ते वाहू लागले, की शंभर ओढ्यांत फुटते, आणि डोंगरदऱ्यांत हरवून जाते. अशा माणसाचेही तसेच होते. त्याचे आयुष्य एका गोष्टीमागून दुसऱ्या गोष्टीमागे सांडत जाते, आणि तो पुन्हा पुन्हा वेगवेगळ्या शरीरांत जन्म घेतो.