प्रमुख उपनिषदे · केनोपनिषद्
वाणी जे सांगू शकत नाही
यद्वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥ ५॥
आता गुरू आपल्या एकेका शक्तीतून त्याच्याकडे बोट दाखवतात, आणि सुरुवात वाणीपासून करतात. शब्दांनी ते व्यक्त होत नाही, पण शब्द मुळात उमटतात ते त्याच्यामुळेच. तेच ब्रह्म, हे जाण; लोक इथे “हे” म्हणून ज्याची उपासना करतात, ते नव्हे. म्हणजे आपल्यातून जे बोलते, ते ब्रह्म आहे, साऱ्या जगामागचे सत्य. प्रत्येक शब्द कशाला तरी नाव देतो. हे तर नाव देणारेच आहे, म्हणून कोणताही शब्द त्याला नाव देऊ शकत नाही. शेवटची ओळ पुढच्या चार मंत्रांतही येते, आणि ती एक इशारा आहे. लोक एखादा देव, मूर्ती किंवा शक्ती आपल्याहून वेगळी, बाहेर कुठेतरी असलेली “ही” गोष्ट मानून तिची उपासना करतात. अशा रीतीने जे काही आपल्यासमोर ठेवता येते, ते ब्रह्म नव्हे. कारण पाहणारे आणि उपासना करणारे स्वतः ब्रह्मच आहे. याचा अर्थ उपासना चुकीची आहे, असा नाही. अर्थ इतकाच, की उपासनेचा विषय कितीही उच्च असला, तरी तो अंतिम सत्य नव्हे.