प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
ऋषींना नमस्कार
तदेतत्सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाच नैतदचीर्णव्रतोऽधीते । नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ११ ॥
उपनिषद संपते. अंगिरस ऋषींनी फार पूर्वी शिकवलेले हेच ते सत्य. ज्याने व्रत पाळलेले नाही, तो याचे अध्ययन करत नाही. परम ऋषींना नमस्कार! परम ऋषींना नमस्कार! हे परम ऋषी म्हणजे सुरुवातीला नावे आलेली गुरूंची परंपरा: सृष्टिकर्ता ब्रह्मदेव, त्याचे पुत्र अथर्वा, आणि पुढे शौनकांना शिकवणाऱ्या अंगिरसांपर्यंत. नमस्कार दोनदा म्हटला आहे; शेवट दाखवण्याची ही जुनी रीत. अशा रीतीने शौनकांना त्यांचे उत्तर मिळाले. त्यांनी असे एक तत्त्व विचारले होते, जे जाणले की सारे जाणले जाते. अंगिरसांनी दाखवले, की विधी म्हणजे गळक्या होड्या; त्या जन्म-मृत्यूची नदी पार करून देऊ शकत नाहीत. आत्मज्ञान हा सेतू आहे, जो पार नेऊ शकतो. नेम धरण्यासाठी त्यांनी शौनकांना धनुष्य आणि बाणही दिला: ॐ हे धनुष्य, आत्मा हा बाण, आणि ब्रह्म हे लक्ष्य, ज्यात बाण रुतून जातो. ते एक तत्त्व म्हणजे अक्षर, हृदयात वसलेला आत्मा. जो त्याला जाणतो, तो त्या सर्वात विलीन होतो, जशा नद्या समुद्रात विलीन होतात.