प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
गळक्या होड्या
प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपा अष्टादशोक्तमवरं येषु कर्म । एतच्छ्रेयो येऽभिनन्दन्ति मूढा जरामृत्युं ते पुनरेवापि यन्ति ॥ ७ ॥
मग कलाटणी येते. हे यज्ञ म्हणजे बेभरवशाच्या होड्या आहेत. त्या “अठरा” जणांवर टेकलेल्या आहेत, आणि त्यांच्यातले कर्म खालच्या प्रतीचे आहे. काही मूढ यांनाच परम श्रेय मानून त्यांचा जयजयकार करतात. ते पुन्हा म्हातारपण आणि मृत्यू यांच्या वाटेला जातात: पुन्हा जन्मतात, पुन्हा म्हातारे होतात आणि पुन्हा मरतात. शंकराचार्यांच्या मते हे अठरा म्हणजे मोठ्या यज्ञाला लागणारी माणसे: सोळा पुरोहित, यजमान आणि त्याची पत्नी. यज्ञ त्यांच्यावर उभा असतो, म्हणून तो करणाऱ्या माणसांपेक्षा अधिक भक्कम असू शकत नाही. गळकी होडी नदीत थोडे अंतर नेईल, पण पैलतीराला पोहोचवणार नाही. विधींचेही तसेच. ते माणसाला काही काळ स्वर्गापर्यंत उचलतात, पण जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्याच्या पार नेत नाहीत. या फेऱ्याला उपनिषदे संसार म्हणतात. म्हणूनच अंगिरसांनी या विद्येला अपरा म्हटले. विधी चांगलेच आहेत. चूक आहे ती त्यांनाच सर्वोच्च श्रेय समजण्यात.