प्रमुख उपनिषदे · तैत्तिरीयोपनिषद्
जोडणीचा अर्थ
सह नौ यशः । सह नौ ब्रह्मवर्चसम् । अथातः संहिताया उपनिषदम् व्याख्यास्यामः । पञ्चस्वधिकरणेषु । अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रजमध्यात्मम् । ता महासंहिता इत्याचक्षते । अथाधिलोकम् । पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । आकाशः सन्धिः ॥ १ ॥
पुढचा धडा एका छोट्या प्रार्थनेने सुरू होतो: आम्हा दोघांना, गुरूला आणि शिष्याला, एकत्र कीर्ती लाभो, आणि वेदाध्ययनाचे तेज लाभो. मग गुरू “संहिता”, म्हणजे जोडणी, या शब्दातला दडलेला अर्थ उलगडतात. वेदपठणात दोन शब्द एकमेकांत मिसळतात: पहिल्याचा शेवटचा वर्ण पुढच्याच्या पहिल्या वर्णात विरघळतो. म्हणून जोडणीचे चार भाग असतात: पहिले रूप, दुसरे रूप, ती दोन जिथे भेटतात ती संधी, आणि त्यांना एकजीव करणारा दुवा. हीच रचना गुरूंना पाच क्षेत्रांत दिसते. या पाच जोडण्यांना ते महासंहिता, म्हणजे मोठ्या जोडण्या, म्हणतात: जगे, ज्योती, शिक्षण, कुटुंब आणि शरीर. दोन शब्द जोडणे ही शिष्याची रोजची सर्वांत लहान कृती. तीच सगळ्या जगाचे प्रतिबिंब ठरते. आधी जगे. पृथ्वी हे पहिले रूप, आकाश दुसरे, आणि दोघांमधले अवकाश म्हणजे ती भेटतात ती संधी.