PocketPage

मराठी

6 pieces

  1. कदंब आणि गंग: एका दृष्टिक्षेपातइ.स.पू. तिसऱ्या शतकात पाटलिपुत्र येथे एक मोठी संगीती भरली. ते अशोकांच्या कारकिर्दीचे अठरावे वर्ष होते. त्यानंतर थोड्याच काळात रक्षित नावाच्या एका बौद्धांना वनिवासी नावाच्या गावी पाठवण्यात आले. ‘महावंसो’मध्ये त्यांच्या या प्रवासाची नोंद आहे.…
  2. कांचीतील मयूरशर्मा: तलवार उचललेला विद्यार्थीएका दगडी स्तंभावरचे काव्य सांगते: एक ब्राह्मण आपल्या गुरूंबरोबर कांचीला आले. कांची ही पल्लव राजांची नगरी. सगळे पवित्र ज्ञान आत्मसात करण्याची त्यांना ओढ होती. ते लगेच तिथल्या घटिकेत भिक्षुक म्हणून दाखल झाले. घटिका म्हणजे पवित्र आणि विद्वान ल…
  3. जिनांना आणि ब्राह्मणांना दिलेली दाने“नमस्कार! भगवान जिनेंद्र विजयी आहेत.” दानपत्राची सुरुवात अशी होते. आपल्या विजयाच्या ऐंशीव्या वर्षी कदंबांचे राजपुत्र काकुत्स्थवर्मा यांनी आपले सेनापती श्रुतकीर्ती यांना एक शेत दिले, “स्वतःचा प्राण वाचवल्याचे बक्षीस म्हणून”. हे शेत पवित्र अर…
  4. गंगांचा आरंभ, त्यांच्याच लेखांतूनउज्जयिनीचे अधिपती महीपाल यांनी अचानक पद्मनाभ नावाच्या एका राजांवर हल्ला केला, आणि त्यांची पाच चिन्हे मागितली. फार पूर्वी इंद्र देवाने ही चिन्हे पद्मनाभांच्या घराण्याला दिली होती. देताना त्याने इशाराही दिला होता: राजांनी कधी दुसरा धर्म स्वीक…
  5. मारसिंह, नोलंबांचे यमपल्लवांचा पराभव झाला, तेव्हा गंग राजांनी त्यांच्या कवट्या फेकून दिल्या नाहीत. त्यांनी त्या सगळ्या गोळा करून ठेवल्या, आणि ते “कापालिकासारखे दिसू लागले”, असे त्यांचा लेख सांगतो. जणू ते परक्या सरदारांना बजावत होते: “आपली मस्तके वाचवायची असतील,…
  6. चावुंडरायांनी उभारलेला गोमटेश्वरश्रवणबेळगोळ येथे एका टेकडीवर गोमटेश्वराची एक प्रचंड दगडी मूर्ती उभी आहे. ते एक जैन स्मारक आहे, आणि उपासनेचे स्थानही. मूर्तीच्या पायांशी असलेला खडक वारुळाच्या रूपात कोरलेला आहे. त्यावर, मूर्तीच्या हातांच्या अगदी खाली, तीन लिप्यांतल्या छोट्या…