PocketPage

मराठी

8 pieces

  1. वराह पुराणातली केशवाची नगरीमथुरा यमुनेच्या काठी वसली आहे, आणि तिचे दैवत आहेत केशव. केशव हे विष्णूंचे आणि कृष्णांचे नाव. वराह पुराणात ‘मथुरा माहात्म्य’ नावाचा एक मोठा स्तुतिग्रंथ आहे. तो मथुरेच्या तीर्थांचे गुणगान करतो, आणि सर्वांत अधिक नदीकाठच्या विश्रांती तीर्थाचे.…
  2. बौद्ध मथुरा: फाहियान आणि ह्युएनत्संगचिनी यात्रेकरू फाहियान मथुरेला पोचले, तेव्हा त्यांनी भारतातल्या राजांबद्दल लिहून ठेवले. हे राजे आपले राजेशाही टोप उतरवत, आणि स्वतःच्या हातांनी भिक्षूंची सेवा करत. फाहियान इ.स. ४०० च्या सुमारास आले. बौद्ध धर्मग्रंथांच्या सर्वांत जुन्या प्रती…
  3. १०१८: महमूद मथुरेत“याच्या तोडीची इमारत कोणाला बांधायची असेल, तर दहा कोटी लाल दिनार खर्च केल्याशिवाय ती त्याला बांधता येणार नाही. आणि अगदी सर्वांत कुशल, अनुभवी कारागीर घेतले, तरी तिला दोनशे वर्षे लागतील.” गझनीचा सुलतान महमूद याने १०१८ मध्ये भारतातल्या एका पवि…
  4. जज्जांचे मंदिर: कटऱ्याचा ११५० चा शिलालेख१० फेब्रुवारी १८८९ रोजी मथुरेत केशव टेकाडावर रेल्वेच्या ठेकेदारांचे खोदकाम चालू होते. त्यातून एक दगड बाहेर आला. हे टेकाड म्हणजे कटरा; हिंदूंच्या केशवदेव मंदिराची जागा. दगड चोवीस इंच रुंद होता. त्यावर संस्कृतच्या तीस ओळी सुबकपणे कोरलेल्या हो…
  5. सिकंदर लोदीची मथुरासुलतान सिकंदर लोदीच्या राज्यात मथुरेच्या देवळांतल्या दगडी मूर्ती खाटकांच्या हाती दिल्या गेल्या. ते त्यांचा उपयोग मांस तोलायची वजने म्हणून करत. असे भारतातल्या अफगाण बादशहांचा एक इतिहास सांगतो. तो जहांगीर बादशहाच्या काळात लिहिला गेला. त्याचा…
  6. केशवराय: वीरसिंहदेवांचे मंदिर, ताव्हेर्निएंच्या नजरेतूनदेऊळ एका खोलगट जागी उभे होते. तरीही ती वास्तू इतकी उंच आणि भव्य होती, की वाटसरूला ती पाच-सहा कोसांहूनही अधिक दुरून दिसे. हे होते मथुरेचे केशवदेवाचे मंदिर, आग्र्याहून दिल्लीला जाणाऱ्या वाटेवर. ते असे पाहणारे प्रवासी होते ताव्हेर्निए. ते सुमा…
  7. १६६६-१६७०: मंदिर पाडले“मुसलमानी धर्मात देवळाकडे नुसते पाहणेसुद्धा पाप आहे,” औरंगजेब बादशहा म्हणाला. त्याला नुकतेच कळले होते, की मथुरेच्या केशवराय मंदिराला एक दगडी कठडा आहे. आणि तो दिला होता एका मुसलमानाने, दारा शुकोहने! “आणि या दाराने एका देवळात कठडा पुन्हा बसवू…
  8. ग्राउझ कटऱ्यातप्राचीन ‘हरिवंश’ सांगते, मथुरा “यमुनेच्या काळ्या प्रवाहावर चंद्रकोरीसारखी सुंदर उगवते.” एफ. एस. ग्राउझ यांनी १८८३ मध्ये या नगराचे वर्णन केले. तेव्हाही नगरात देखण्या इमारती होत्या, पण त्यांतली प्रत्येक अलीकडची होती. त्यांच्या शब्दांत, “मुसलम…