PocketPage

मराठी

9 pieces

  1. दूषण आणि जमिनीतून प्रकटलेले महाकालशिवपुराण सांगते, रत्नमाला पर्वतावर दूषण नावाचा एक बलाढ्य असुर राहत होता. तो दैत्यांचा राजा होता, आणि सगळ्या धर्माचा वैरी. ब्रह्मदेवांच्या वराने तो बलवान झाला होता, आणि साऱ्या जगाला तो तुच्छ मानत होता. त्याने देवांना हरवले, आणि त्यांना त्यां…
  2. दगडाची पूजा करणारा गोपबालक श्रीकरउज्जयिनीत महाकाल विराजमान आहेत. शिवाच्या ज्योतिर्लिंगांपैकी ते एक. त्या लिंगाचा आणि त्याच्या भक्तांचा महिमा सांगायला शिवपुराण ही कथा सांगते. शिवपुराण सांगते, फार पूर्वी उज्जयिनीत चंद्रसेन नावाचे एक थोर राजे राज्य करत होते. ते ज्ञानी होते, स…
  3. अवंती खंडातले महाकालवनस्कंदपुराणाचा अवंती खंड हा उज्जयिनीच्या पवित्र भूमीचा महिमा गाणारा ग्रंथ आहे. त्यात देवी उमा शिवांना पृथ्वीवरची तीर्थे विचारतात. शिव सांगतात, त्यांतले सर्वांत पवित्र तीर्थ म्हणजे महाकालवन, महाकालांचे वन. तिथे महाकाल राहतात; पापाचे इंधन जाळण…
  4. महाकालांच्या सायंपूजेतला मेघकालिदासांच्या ‘मेघदूत’ या काव्यात एक यक्ष, म्हणजे एक उपदेव, पावसाच्या एका मेघाला आपला दूत करतो, आणि त्याला उत्तरेकडे पाठवतो. कोणत्या वाटेने जायचे, तेही तो सांगतो. तो म्हणतो, उज्जयिनी त्या वाटेपासून थोडी बाजूला आहे; पण तू ती चुकवू नकोस. तुझी…
  5. कादंबरीतली उज्जयिनीबाणांची कथा ‘कादंबरी’ सांगते, उज्जयिनीत सूर्यसुद्धा रोज महाकालांना वंदन करतो. उंच, शुभ्र महालांत स्त्रिया एका सुरात गातात. त्यांचे गाणे इतके गोड असते, की सूर्याचे घोडे माना लववतात, आणि त्याचा ध्वज देवापुढे झुकतो. महाकाल म्हणजे शिव. कथा सांग…
  6. महाकालांचे स्मशानसोमदेवांचा थोर कथाग्रंथ ‘कथासरित्सागर’ सांगतो, शिव कैलासावर नसतात, तेव्हा ते उज्जयिनीत महाकालांच्या रूपात राहतात. महाकालांच्या देवळाजवळ एक स्मशान आहे, आणि या स्मशानाच्या अनेक कथा ग्रंथात येतात. एक कथा अशी सुरू होते: फार पूर्वी उज्जयिनीत ठिं…
  7. १२३४: इल्तुतमिश उज्जैनमध्ये“तिथून तो उज्जैनला गेला. तिथे महाकालांचे एक देऊळ होते; ते त्याने उद्ध्वस्त केले.” दिल्लीचा सुलतान शम्सुद्दीन इल्तुतमिश याच्याबद्दल मिन्हाज हा इतिहासकार असे लिहितो. ते वर्ष होते मुसलमानी कालगणनेचे हिजरी ६३२, म्हणजे इ.स. १२३४. उज्जैनचे महाकाल…
  8. महाकालांचे देऊळ पुन्हा उभे राहिले, १७४५उज्जैनचे महाकालांचे देऊळ हे शिवांचे प्रसिद्ध धाम. इल्तुतमिशने ते इ.स. १२३५ मध्ये उद्ध्वस्त केले. त्याची जागा नगराच्या उत्तरेला, कोट नावाच्या भागात आहे; कोट म्हणजे किल्ला. पूर्वी हा भाग प्राचीन नगराच्या बाहेर, महाकालवनात होता. महाकालांचे हे…
  9. शिप्रेचे उत्सव: नदीतले दूध आणि सिंहस्थशिवांच्या महाकाल देवळाचे नगर उज्जैन शिप्रा नदीच्या काठी वसले आहे, आणि ते अतिशय पवित्र मानले जाते. अबुल फजल या नदीविषयी लिहितो, “आश्चर्याची गोष्ट अशी, की कधी कधी नदीतून दुधाच्या लाटा वाहतात.” त्याच्या हकीकतीत लोक भांडी तयार ठेवत आणि ते दूध व…