PocketPage

मराठी

11 pieces

  1. तीर्थराज प्रयागप्रयागला गंगा यमुनेला मिळते, आणि या स्थानाला तीर्थराज म्हणतात: तीर्थांचा राजा. त्याचा धर्मग्रंथ म्हणजे ‘प्रयाग माहात्म्य’, “प्रयागची थोरवी”. ‘मत्स्य पुराणा’तले हे बारा अध्याय आहेत. आणि त्यांची सुरुवात होते, ती निराशेत बुडालेल्या एका राजापास…
  2. भरताच्या सैन्यासाठी भरद्वाजांची मेजवानीप्रयागला, जिथे यमुना गंगेला मिळते, तिथे भरद्वाज ऋषी आपल्या शिष्यांसह राहत. वाल्मीकी रामायण सांगते, अयोध्येचे दोन राजपुत्र एकामागून एक त्यांच्या आश्रमात आले. पहिले आले राम. त्यांचे पिता राजा दशरथ यांनी एका स्त्रीच्या सांगण्यावरून त्यांना चौद…
  3. पडून पुन्हा उभा राहिलेला स्तंभ१६०८ ते १६११ या काळात प्रवासी विल्यम फिंच यांनी “अलाबास” नावाच्या एका गावाबद्दल आणि किल्ल्याबद्दल लिहिले. हे गाव गंगेच्या पलीकडच्या तीरावर होते, आणि “पूर्वी त्याला प्राये म्हणत”. ते पूर्वेतल्या आश्चर्यांपैकी एक मानले जाई. तिथे किल्ला बांधाय…
  4. संगमावर ह्युएनत्संग आणि अल-बिरूनीसातव्या शतकात चिनी यात्रेकरू ह्युएनत्संग प्रयागला आले. गंगा आणि यमुना जिथे मिळतात, ते हे प्रसिद्ध तीर्थ. इथली जमीन सुपीक होती; धान्य आणि फळे भरपूर होती. लोक सौम्य स्वभावाचे होते, आणि त्यांना विद्येची आवड होती. पण ते “पाखंडाकडे फार झुकलेले”…
  5. हर्षाचे महादानएच. आर. नेव्हिल यांच्या हिशोबाने, ६४४ मध्ये हर्षवर्धन राजांनी आपले चिनी पाहुणे, यात्रेकरू ह्युएनत्संग, यांना आपल्याबरोबर प्रयागला येण्याचे आमंत्रण दिले. तिथे हे राजे दर पाच वर्षांनी एक मोठी सभा भरवत. यात्रेकरूंचे चरित्रकार ह्वुई ली या राजां…
  6. अकबराने वसवलेले इलाहाबासगंगा आणि यमुना जिथे मिळतात, त्या प्रयागला बादशहा अकबर आपला किल्ला बांधत होता. पण नदीकडच्या भिंती पुन्हा पुन्हा कोसळत. स्थापत्यकाराने कितीही काळजी घेतली, तरी त्या टिकत नसत. लोकांमध्ये अशी परंपरा चालत आली आहे. अकबराने काही जाणत्या लोकांना उपा…
  7. शहजादा सलीमचा दरबार आणि खुसरोच्या आईचा मृत्यूबादशहा अकबराला बातमी पोचली: त्याचा मुलगा शहजादा सलीम घोडदळाची फौज घेऊन दरबाराकडे निघाला आहे, आणि त्याच्या मनात “वाईट हेतू” आहेत. नववर्षाच्या वेळी सलीमने अलाहाबादहून अर्ज पाठवला होता. वडिलांपासून इतके दूर असल्यामुळे आपले मन बेचैन आहे, असे त्…
  8. खुसरोची कबर आणि किल्ल्यातले झाड२६ ऑगस्ट १६३२ ला प्रवासी पीटर मंडी अलाहाबादजवळ आले. गंगा आणि यमुना जिथे मिळतात, ते हेच नगर. ते खुल्दाबादमधून पुढे गेले, आणि खुल्दाबाद आणि शहर यांच्यामध्ये त्यांनी तळ ठोकला. जवळच सुलतान खुसरोची कबर होती. हा खुसरो बादशहा जहांगीरचा थोरला मुलगा…
  9. मोठ्या मेळ्यात फॅनी पार्क्सजानेवारी १८३३ मध्ये प्रवासी फॅनी पार्क्स ‘प्राग’च्या मोठ्या मेळ्याला गेल्या; अलाहाबादला त्या प्राग म्हणतात. हा मेळा दर वर्षी किल्ल्याच्या तटबंदीखाली, गंगेच्या वाळवंटात भरे, आणि दोन नद्या जिथे मिळतात, त्या अगदी टोकापर्यंत पसरे. तो सुमारे दोन…
  10. जून १८५७: अलाहाबाद६ जून १८५७ ची संध्याकाळ. गंगा आणि यमुना जिथे मिळतात, त्या अलाहाबादला सहाव्या देशी पलटणीची परेड झाली. पलटणीच्या इमानाबद्दल गव्हर्नर-जनरल यांचे आभार तिला वाचून दाखवले गेले. शिपायांनी दणदणीत जयघोष केला. परेडच्या आधी पलटणीचा कमांडर, कर्नल सिम्प…
  11. प्रयागहून गंगेची कावडमराठी प्रवासी विष्णुभट गोडसे प्रयागला पोचू न शकलेल्या एका राणीविषयी सांगतात. साहेबाने, म्हणजे रेसिडेंटने, राणी लक्ष्मीबाईंचे राज्य घेतले होते; पण त्यांच्या वाड्याला आणि मालमत्तेला त्याने हात लावला नव्हता. राणींनी केशवपनासाठी पवित्र प्रयागला…