- 1मुमताज महलचा बुऱ्हाणपुरात मृत्यूआग्रा शहराच्या दक्षिणेला एक मकबरा उभा आहे. आज तो ताज म्हणून ओळखला जातो. ही एका बेगमची कबर आहे. तिच्या कबरीवर बादशहा शाहजहानने अशी वास्तू उभारली, जी १८९६ मध्ये सय्यद मुहम्मद लतीफ यांच्या शब्दांत “आजही जगाचे आश्चर्य म्हणून उभी आहे.” तिचे नाव…
- 2मंडी यांनी पाहिलेली बांधकामाची सुरुवात१६३२ मध्ये पीटर मंडी नावाचे एक इंग्रज प्रवासी आग्र्याला राहत होते. “मोठा मोगल आपला दरबार इथेच भरवतो, म्हणून” हे शहर “फार गजबजलेले” होते. शहरात पुष्कळ युरोपीय लोकही राहत. आणि नदीकाठी एका कबरीचे काम चाललेले त्यांनी पाहिले. “हा राजा आता आपल्या…
- 3मजूर आणि बादशहाचे काव्य“देवा, आमच्या दुःखावर दया कर; / शहजादीबरोबर आम्हीही मरतो आहोत.” एक कवी सांगतो, ताज बांधला जात असताना आग्र्याच्या आसपासचे शेतकरी या शब्दांत आक्रोश करत होते. बादशहा शाहजहानने आपली बेगम मुमताज महल हिच्यासाठी आग्र्याला ही कबर उभारली. ती बुऱ्हाण…
- 4ताजमहालाची रचना कोणाची?बियाना शहराच्या वाटेवर एका प्रवाशाला संगमरवराच्या शिळांनी लादलेल्या गाड्या भेटल्या. शिळा इतक्या प्रचंड होत्या, की वीस-वीस, तीस-तीस जोड्यांच्या रांगांनी जुंपलेले बैल आणि रेडे घामाघूम होऊन त्या ओढत होते. संगमरवर अगदी शुभ्र होता, आणि शिळा “विल…
- 5विटांचे मचाण आणि नदीपलीकडची कबरताव्हेर्निए यांनी लिहिले: “या महान कामाची सुरुवात आणि पूर्तता मी स्वतः पाहिली.” ते काम म्हणजे आग्र्याची ती कबर, जी बादशहा शाहजहानने आपली राणी मुमताज महल हिच्या स्मृतीसाठी उभारली. तिला बावीस वर्षे लागली, आणि वीस हजार माणसे त्यावर अखंड राबत ह…
- 6बर्निये यांनी वर्णिलेला ताजमहाल, १६६३फ्रांस्वा बर्निये आग्र्याच्या त्या कबरीला शेवटचे गेले, तेव्हा त्यांच्याबरोबर एक फ्रेंच व्यापारी होता. ही इमारत कितीही वाखाणली तरी कमीच, असे दोघांनाही वाटले. पण बर्निये यांनी आपले मत मनातच ठेवले. त्यांना भीती होती, की “हिंदुस्थानात फार काळ र…
- 7तिच्याशेजारी शाहजहानआग्र्याच्या किल्ल्यात, यमुनेवर झुकलेल्या एका उंचवट्यावर काही दालने आहेत. तिथे शाहजहानला त्याचा मुलगा औरंगजेब याने कैदेत ठेवले होते; “सन्मानाने बंदिवासात”. तो जिथे राहत असे ती खोली १८९६ मध्येही दाखवली जात असे. त्याच्या मनाला दिलासा द्यायला त…
- 8मोत्यांची चादर आणि चांदीचे दरवाजेआग्र्याच्या ताजमध्ये आपल्या पत्नीच्या, मुमताज महलच्या कबरीसाठी शाहजहानने मोत्यांची एक चादर करवून घेतली होती. तिच्या लग्नाच्या वर्धापनदिनी, आणि दर शुक्रवारी रात्री, ती कबरीवर पसरली जाई. तिला लाखो रुपये खर्च आला होता. फॅनी पार्क्स पूर्वीच्या…
- 9हेबर, पार्क्स आणि स्लीमन दांपत्यफॅनी पार्क्स आपल्या ‘सीगल’ नावाच्या छोट्या गलबतातून यमुनेतून आग्र्याकडे चालल्या होत्या. एका सकाळी “कड्यावरून ताजचा शुभ्र संगमरवरी घुमट अगदी अंधुकसा दिसला, आणि आम्ही मोठ्या आनंदाने त्याला सलाम केला.” मग पाव मैल रुंदीच्या एका वाळूच्या दांड्या…
- 10मार्क ट्वेन यांचा ताजमार्क ट्वेन यांनी पृथ्वीभोवती “रांगत रांगत” फेरी मारली. आग्र्यात आणि आसपास, आणि पुढे दिल्लीत, त्यांनी बादशहांच्या ऐन वैभवाच्या काळात बांधलेले किल्ले, मशिदी आणि कबरी पाहिल्या. त्यांच्या मते खर्चात, आकारात आणि भरगच्च सजावटीत त्या वास्तू अद्भु…
- 11कर्झन आणि ताज विकण्याची कथालॉर्ड कर्झन म्हणाला, ताजच्या बागेत मौजमजा करणारे लोक हातोडी आणि छिन्नी घेऊन येत. ज्या काळात तिथे सहलींच्या मेजवान्या होत, त्या काळात ही काही नवलाची गोष्ट नव्हती. बादशहाच्या आणि “त्याच्या लाडक्या, दिवंगत राणीच्या” कबरींतून अकीकाचे आणि कार्ने…