PocketPage

मराठी

12 pieces

  1. चंद्राचा शाप: प्रभासाला त्याचा स्वामी कसा मिळालाचंद्र धरणीवर पडले होते. त्यांचे तेज हरपले होते, त्यांना हलताही येत नव्हते. त्यांच्या लाडक्या पत्नी रोहिणी त्यांच्या शेजारी पडल्या होत्या. शुद्धीवर आल्यावर चंद्रांनी त्यांना विचारले, आता मी काय करू? रोहिणीचे वडील दक्ष यांनी चंद्रांना शाप दिल…
  2. अल-बिरूनीचा सोमनाथगझनी हे महमूद राजाचे आपले नगर. तिथल्या मशिदीच्या दारापुढे एक दगड पडलेला होता. लोक त्यावर पाय घासून पायांचा चिखल आणि ओल पुसत. तो दगड कुठून आला, ते अल-बिरूनी सांगतो. अल-बिरूनी हा एक मुसलमान विद्वान; त्याने भारतावर एक ग्रंथ लिहिला. तो दगड सोमन…
  3. महमूदाची सोमनाथवर स्वारीग्रहणाच्या प्रत्येक रात्री गुजरातच्या समुद्रकिनाऱ्यावरच्या सोमनाथाच्या देवळात एक लाख यात्रेकरू जमत. हिंदूंची श्रद्धा होती, मेलेल्यांचे आत्मे पुन्हा जन्म घेण्यापूर्वी तिथे एकत्र येतात. ते म्हणत, समुद्राला भरती-ओहोटी येते, ती म्हणजे समुद्राने…
  4. सोमनाथाची भंगलेली मूर्तीसोमनाथ म्हणजे “चंद्राचा स्वामी”. गुजरातच्या समुद्रकिनाऱ्यावर त्या शिवाचे देऊळ होते. हिंदूंची श्रद्धा होती की भारतातल्या इतर सगळ्या मूर्ती सोमनाथाच्या सेवकच आहेत. गझनीचा सुलतान महमूद याने अनेक देवळांच्या मशिदी केल्या होत्या. आता तो आपली सैन्…
  5. भीमदेव आणि पुनर्बांधणी; महमूदाचा परतीचा मार्गगझनीचा सुलतान महमूद याने गुजरातमधले सोमनाथ घेतले होते, आणि तिथली संपत्ती लुटून नेली होती. आता त्याला घरी परतायचे होते. पण त्या देशाचे राजे त्याच्या हातून निसटले होते. अणहिलवाड्याचे राजे भीम कंदहात किल्ल्यावर गेले होते. तो किल्ला सोमनाथपासून…
  6. कुमारपालांचे व्रत आणि हेमचंद्रगुजरातमध्ये, सोमनाथच्या किनाऱ्यावर एक लाकडी देऊळ उभे होते. ते सोमेश्वर रूपातल्या शिवांचे देऊळ होते, आणि समुद्र ते नष्ट करत होता. समुद्राच्या तुषारांचे फवारे त्यावर पडत, आणि त्यांनी ते जवळजवळ झिजवून टाकले होते. जैन इतिहासकार मेरुतुंग आपल्या…
  7. भाव बृहस्पतींचा शिलालेख, ११६९प्रभास पाटण हे काठियावाडच्या नैऋत्य किनाऱ्यावरचे एक लहान गाव. तिथल्या प्रसिद्ध देवळामुळे त्याला सोमनाथ पाटण असेही म्हणतात. गावात भद्रकाली देवीचे एक छोटे देऊळ आहे, आणि त्याच्या प्रवेशदाराच्या उजव्या हाताला एक दगड आहे. ती एक मोठी काळी शिळा आह…
  8. अलाउद्दीनचे सैन्य सोमनाथवरसुलतान अलाउद्दीनच्या कारकिर्दीचा इतिहासकार अमीर खुसरो लिहितो: “सोमनाथच्या भग्न देवळातून इतकी धूळ उठली, की समुद्रालाही ती खाली बसवता आली नाही.” सोमनाथ गुजरातच्या समुद्रकिनाऱ्यावर उभे होते. गझनीच्या महमूदाने ते नष्ट केले होते, आणि त्याच्या का…
  9. सोमनाथ आणि गुजरातचे सुलतानसोमनाथ गुजरातमध्ये, दीव बेटाजवळ आहे. गुजरातच्या गॅझेटियरनुसार, कुमारपाल राजांच्या काळात बांधलेल्या तिथल्या देवळाला नंतरच्या प्रत्येक मुसलमानी स्वारीत तडाखा बसला. तरीही, “पुन्हा पुन्हा, आक्रमक पुढे गेला रे गेला, की दुरुस्तीचे काम नव्याने सुर…
  10. औरंगजेबाचा हुकूम आणि अहिल्याबाईंचे मंदिरबादशहा औरंगजेबाने लिहिले: “माझ्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच सोमनाथचे देऊळ पाडले गेले, आणि (तिथली) मूर्तिपूजा बंद पाडली गेली. सध्या तिथे काय स्थिती आहे, ते कळलेले नाही. मूर्तिपूजकांनी त्या जागी पुन्हा मूर्तींची पूजा सुरू केली असेल, तर ते देऊ…
  11. सोमनाथचे दरवाजे, १८४२“माझ्या बंधूंनो आणि मित्रांनो,” जाहीरनाम्याची सुरुवात अशी होती. “आपले विजयी सैन्य सोमनाथच्या देवळाचे दरवाजे अफगाणिस्तानातून विजयाने मिरवत आणत आहे.” हा जाहीरनामा होता लॉर्ड एलनबरो यांचा. ते भारताचे गव्हर्नर जनरल होते. अफगाणिस्तानातले ब्रिटिश…
  12. समुद्राकाठचे भग्न मंदिर२९ नोव्हेंबर १८२२ रोजी पश्चिम भारतात प्रवास करणाऱ्या जेम्स टॉड यांना अखेर ते दिसले: “बहुधा भारतातल्या सगळ्या देवस्थानांत सर्वांत प्रसिद्ध” असे देवस्थान. त्याच्या नगराचे नाव होते देवपाटण, “देवाचे नगर.” हेच सोमनाथ. गुजरातच्या समुद्रकिनाऱ्यावर…