PocketPage

मराठी

12 pieces

  1. सारे जग सीताराममयभगवंत राजपुत्र होऊन जन्मले, ते राम. त्यांची कथा आता तुलसीदास सांगणार आहेत. आरंभी संस्कृतमधले सात श्लोक येतात. त्यांत ते वाणीदेवीला वंदन करतात, कार्यारंभीच्या गजमुख देवाला, महादेव शिव आणि त्यांच्या पत्नीला, आपल्या गुरूंना, आणि सीता-रामांना.…
  2. रामनामाचा दिवातुलसीदास म्हणतात, माझ्या कवितेत काव्याचा एकही गुण नाही. तरी तिच्यात एक ठेवा आहे, आणि तो सगळ्यांना ठाऊक आहे: रामांचे नाव. म्हणून ते पुन्हा वंदन करतात: आधीच्या कवींना, शिव आणि त्यांच्या पत्नीला, रामांच्या अयोध्या नगरीला, रामांवर प्रेम करणाऱ्य…
  3. भरद्वाजांची शंकाकवी सांगतात, ही रामकथा शिवांनी रचली आणि आपल्या मनात, आपल्या ‘मानसा’त, जपून ठेवली. योग्य वेळ आल्यावर त्यांनी ती आपल्या पत्नीला सांगितली. म्हणून त्यांनी तिला रामचरितमानस असे नाव दिले: रामांच्या चरित्राचे सरोवर. कवीला हे काव्य एक पवित्र सरोवर…
  4. सतींनी घेतलेली परीक्षाफार पूर्वीची गोष्ट. भगवान शिव आणि त्यांच्या पत्नी सती एका वनातून चालले होते. तिथे त्यांना राम दिसले. भगवंतांनी राजपुत्र होऊन हा अवतार घेतला होता. त्यांच्या पत्नी सीता यांना कुणीतरी पळवून नेले होते, आणि दुःखी होऊन ते त्यांचा शोध घेत होते. शि…
  5. पार्वतींची तपश्चर्याअग्नीत देह त्यागलेल्या शिवपत्नी पुन्हा जन्मल्या. या जन्मात त्या पार्वती झाल्या, पर्वतांचा राजा हिमवान यांच्या कन्या. सतत भ्रमण करणारे देवर्षी नारद तिथे आले, आणि त्यांनी मुलीचा हात पाहिला. ते म्हणाले, हिचा पती जटाधारी, नग्न योगी असेल. आई-वडि…
  6. मदनदहनपर्वतराजाच्या कन्या पार्वती यांनी शिवांना पती म्हणून मिळवण्यासाठी कठोर तप केले आहे. पण शिव रामांच्या ध्यानात मग्न होऊन बसले आहेत. हे काव्य रामांना साक्षात परमेश्वर मानते. इकडे एका राक्षसाने सगळी भुवने जिंकली आहेत. त्याला म्हातारपण नाही, मरण…
  7. शिव-पार्वती विवाहपर्वतराजाच्या कन्या पार्वती यांनी तप करून शिवांना जिंकले आहे. शिवांनी तर कामदेवालाच जाळून टाकले, अशी थट्टा सप्तर्षी करतात. पार्वती हसून एवढेच म्हणतात: आगीजवळ गेलेले हिम नष्ट होणारच; शिवांजवळ गेलेल्या कामाचेही तेच झाले. विवाहाचा दिवस ठरतो. श…
  8. राम कोण, हा पार्वतींचा प्रश्नया काव्यात राम म्हणजे राजपुत्र होऊन जन्मलेले परमेश्वर. ही कथा एक मुनी दुसऱ्या मुनींना सांगत आहेत. आता ते रामचरित्राकडे वळतात, आणि शिवांचे निवासस्थान असलेल्या कैलास पर्वतापासून सुरुवात करतात. तिथे एका मोठ्या वडाखाली शिव बसले आहेत, जणू शांतीच…
  9. नारदांचा शापनिराकार परमेश्वराने राम म्हणून माणसाचा देह कशासाठी घेतला, असा प्रश्न शिवांच्या पत्नी पार्वती यांनी विचारला आहे. शिव सांगतात, याची कारणे अनेक आहेत, विचारांच्या पलीकडची आहेत. त्यांतली तीन ते इथे सांगतात. पहिले कारण: प्रभूंच्या दोन द्वारपालांन…
  10. प्रभूंसारखा पुत्रपरमेश्वराने राम म्हणून माणसाचा देह कशासाठी घेतला, हे शिव आपल्या पत्नी पार्वती यांना सांगत आहेत. आता ते आणखी एक कारण सांगतात. मानवजातीचे आदिपिता मनू आणि त्यांच्या राणी शतरूपा धर्माच्या मार्गाने चालत होते. मनूंनी युगानुयुगे राज्य केले आणि प्र…
  11. सज्जन राजाला मिळालेला शापरामांच्या अवताराचे आणखी एक कारण शिव सांगतात. प्रतापभानू नावाचे एक सज्जन राजे सगळ्या पृथ्वीवर राज्य करत होते. ते देवांची आणि ब्राह्मणांची सेवा करत आणि आपली सगळी कर्मे परमेश्वराला अर्पण करत. एकदा विंध्याच्या वनात शिकार करताना ते एका प्रचंड रा…
  12. पृथ्वीचा प्रभूंना धावाकाही काळाने, ब्राह्मणांनी शाप दिलेला तो सज्जन राजा राक्षस म्हणून जन्मला: दहा मस्तकांचा आणि वीस हातांचा रावण. त्याचा भाऊ कुंभकर्ण म्हणून जन्मला. त्याचा शहाणा मंत्री बिभीषण म्हणून जन्मला; तो त्यांचा धाकटा सावत्र भाऊ, आणि भगवंताचा भक्त. तिघांन…