- 1राजा हरिश्चंद्रफार पूर्वी अयोध्येत हरिश्चंद्र नावाचा राजा राज्य करत होता. तो सद्गुणी होता. त्याची कीर्ती दूरवर पसरली होती. त्याच्या राज्यात कधी दुष्काळ पडला नाही, की रोगराई आली नाही. जवळच थोर विश्वामित्र ऋषी उग्र तपश्चर्या करत होते. त्या तपाच्या बळावर ते…
- 2सावित्री आणि सत्यवानफार पूर्वी मद्र देशात अश्वपती नावाचा राजा होता. तो सज्जन आणि उदार होता. पण त्याला मूलबाळ नव्हते. वय वाढू लागले, तसे त्याला याचे फार दुःख होऊ लागले. म्हणून मूल व्हावे यासाठी त्याने कठोर व्रते घेतली. तो दिवसातून एकदाच, थोडेसे खाई. रोज तो यज्ञ…
- 3नल आणि दमयंतीफार पूर्वीची गोष्ट. निषध देशात नल नावाचा राजा होता. तो देखणा होता, शूर होता आणि खरे बोलणारा होता. घोड्यांची त्याला उत्तम जाण होती. आणि त्याला फाशांचा खेळ आवडत असे. विदर्भ देशात भीम नावाचा राजा होता. त्याला दमयंती नावाची मुलगी होती. भाट नलाप…
- 4नलाचा शोधनिषध देशाचा राजा नल आपला भाऊ पुष्कर याच्याशी फासे खेळला, आणि आपले राज्य हरला. कारण त्याच्या अंगात कली शिरला होता. कली म्हणजे स्वर्गीय जीवांमधला सर्वांत दुष्ट. रानात नल आपली पत्नी दमयंती हिला झोपलेली सोडून निघून गेला. दमयंती एकटी पडली. ज्यान…
- 5शकुंतला आणि दुष्यंतफार पूर्वीची गोष्ट. दुष्यंत नावाचा एक राजा होता. चारी समुद्रांपर्यंतच्या सगळ्या पृथ्वीवर त्याचे राज्य होते. तो तरुण होता, बलवान होता. त्याची प्रजा त्याच्यावर प्रेम करत असे. एकदा तो मोठे सैन्य घेऊन शिकारीला गेला. शिकार करता करता तो दमला. त्य…
- 6ययातीचे उसने तारुण्यफार पूर्वीची गोष्ट. शुक्राचार्य नावाचे एक ब्राह्मण ऋषी होते. ते दैत्यांमध्ये राहत, आणि दैत्यांचे गुरू होते. मेलेल्याला पुन्हा जिवंत करण्याची विद्या त्यांना येत होती. म्हणून दैत्यांचा राजा त्यांना सगळ्यांपेक्षा जास्त मान देई. शुक्राचार्यांना…
- 7शिबी राजा आणि कबूतरफार पूर्वी शिबी नावाचा एक धर्मात्मा राजा होता. तो उशीनर राजाचा मुलगा होता. यमुना नदीजवळ त्याने एक मोठा यज्ञ मांडला. त्या यज्ञाला दोन देव आले. त्यांना राजाच्या चांगुलपणाची परीक्षा घ्यायची होती, आणि त्याला वरही द्यायचे होते. एक होता देवांचा र…
- 8पुरूरवा आणि उर्वशीफार पूर्वीची गोष्ट. पृथ्वीवर पुरूरवा नावाचा एक राजा होता. तो मोठा दानशूर होता. श्रद्धाळू होता, सत्यवचनी होता, आणि दिसायला अतिशय सुंदर होता. तिकडे स्वर्गात उर्वशी नावाची एक अप्सरा राहत होती. मित्र आणि वरुण या दोन देवांनी तिला शाप दिला. त्या…
- 9पृथू राजा आणि पृथ्वीफार पूर्वी अंग नावाचा एक राजा होता. त्याचे लग्न सुनीथेशी झाले. सुनीथा म्हणजे साक्षात मृत्यूची मुलगी. त्यांना एक मुलगा झाला. त्याचे नाव वेन. वेनाच्या अंगात मृत्यूचा स्वभाव उतरला होता. तो जन्मापासूनच दुष्ट होता. महर्षींनी वेनाला पृथ्वीचा राजा…
- 10रंतिदेवफार पूर्वी रंतिदेव नावाचा एक राजा होता. त्याच्या चांगुलपणाची गाणी लोक आजही गातात. रंतिदेवाने स्वतःसाठी कधीच काही ठेवले नाही. जे हाती येई ते तो देऊन टाकी. दैवाने जे मिळेल त्यावरच तो जगे. शेवटी त्याच्याजवळ काहीच उरले नाही. तरीही तो शांत होता,…
- 11दिलीप राजा आणि नंदिनीफार पूर्वी कोसल देशात दिलीप नावाचा राजा राज्य करत होता. तो इक्ष्वाकूच्या वंशातला होता. इक्ष्वाकूचे घराणे म्हणजे मनूपासून चालत आलेले राजघराणे. मनू म्हणजे सगळ्या मानवजातीचा पिता. दिलीपाच्या राणीचे नाव सुदक्षिणा. ती मगध देशाची राजकन्या होती. र…
- 12रघुराजा आणि सुवर्णवृष्टीदिलीप राजाचा मुलगा रघू कोसल देशावर राज्य करत होता. साकेत ही त्याची राजधानी. नुकताच त्याने विश्वजित नावाचा मोठा यज्ञ केला होता. विश्वजित म्हणजे “सगळ्यांवर विजय”. हा यज्ञ संपताना राजा आपले सर्वस्व दान करतो. रघूनेही तसेच केले होते, आणि त्याचा…
- 13रुरू आणि प्रमद्वराफार पूर्वीची गोष्ट. मेनका नावाच्या अप्सरेला गंधर्वांच्या राजापासून एक मुलगी झाली. गंधर्व म्हणजे स्वर्गातले गायक. मेनकेने ते तान्हे बाळ एका नदीच्या काठावर ठेवले, आणि ती निघून गेली. जवळच एका ऋषींचा आश्रम होता. ते बाळ एकटेच पडलेले त्यांना दिसल…
- 14परीक्षित आणि तक्षकपरीक्षित कुरूंचा राजा होता. हस्तिनापूर ही त्याची राजधानी. तो बलवान होता, आणि उत्तम धनुर्धर होता. त्याला शिकारीचा फार नाद होता. एके दिवशी त्याने एका हरणावर तीक्ष्ण बाण मारला. त्याने घायाळ केलेले कोणतेही हरीण आजवर जिवंत सुटले नव्हते. पण हे हर…
- 15जनमेजयाचे सर्पसत्रजनमेजय हस्तिनापुरात कुरूंचा राजा होता. त्याचे वडील राजा परीक्षित वारले, तेव्हा तो लहान होता. तेव्हाच त्याला राज्याभिषेक झाला. एका ऋषीच्या शापामुळे नागराज तक्षक परीक्षिताला डसला होता. आपल्या विषाने त्याने परीक्षिताला जाळले होते. एके दिवशी उत…