- 1माकड आणि मगर, भाग १अमरशक्ती राजाच्या तिन्ही मुलांना सहा महिन्यांत शहाणे करीन, अशी प्रतिज्ञा करणारे वृद्ध ब्राह्मण म्हणजे विष्णुशर्मा. त्यांचे चौथे तंत्र, लब्धप्रणाश, म्हणजे हाती आलेले गमावून बसणे. ते एका श्लोकाने सुरू होते: प्राप्तमर्थं तु यो मोहात्सान्त्वैः…
- 2माकड आणि मगर, भाग २विकरालमुख मगराच्या बायकोला त्याचा मित्र रक्तमुख याचे काळीज हवे होते. रक्तमुख म्हणजे समुद्रकाठच्या जांभळाच्या झाडावर राहणारा वानर. ते मिळाले नाही तर मरेपर्यंत उपवास करीन, अशी शपथ तिने घेतली होती. म्हणून मगर त्या झाडाकडे गेला. तो उशिरा आला, आ…
- 3सापाला विहिरीत आणणारा बेडूकराजारक्तमुख वानर पुन्हा आपल्या झाडावर सुरक्षित होता. ज्या मगराने त्याचे काळीज घ्यायचा प्रयत्न केला, त्याच्याबरोबर घरी जायला त्याने नकार दिला. खोट्या मित्राच्या तावडीतून सुटलेला पुन्हा त्याच्याकडे कधी जात नाही, हे दाखवण्यासाठी त्याने मगराला ही ग…
- 4कान आणि काळीज नसलेले गाढव“माकड आणि मगर, भाग २” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. विकरालमुख मगराला अजूनही वाटत होते, की रक्तमुख वानराने आपल्या घरी यावे. “ये, आणि माझ्या कृतघ्नपणाचे पाप धुऊन टाक,” तो म्हणाला. “नाही तर तुझ…
- 5खरे सांगणारा कुंभार, भाग १“कान आणि काळीज नसलेले गाढव” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. पाहिलेल्या संकटात पुन्हा चालत जाणारे मूर्ख गाढव मी नव्हे, असे रक्तमुख वानराने विकरालमुख मगराला सांगितले होते. मग तो त्याच्यावरच उलटल…
- 6सिंहिणीने वाढवलेले कोल्ह्याचे पिल्लूअंगी कितीही गुण असले तरी कुंभार युधिष्ठिराने राजसेवा का सोडली पाहिजे, हे दाखवण्यासाठी एका राजाने त्याला ही गोष्ट सांगितली. एका रानात एक सिंह आणि त्याची सिंहीण राहत होते. सिंहिणीला दोन मुलगे झाले. सिंह रोज हरणे आणि इतर शिकार मारून तिच्यासाठी…
- 7खरे सांगणारा कुंभार, भाग २“खरे सांगणारा कुंभार, भाग १” या भागात थांबलेली ही गोष्ट, तिच्या आत सांगितलेल्या गोष्टीनंतर, इथे पुढे सुरू होते. कपाळावरचा व्रण लढाईतली जखम समजून एका राजाने कुंभार युधिष्ठिरावर मर्जी ठेवली होती. मग कुंभाराने त्याला सांगितले, की तो व्रण दारू…
- 8बायकोला अर्धे आयुष्य देणारा ब्राह्मण“खरे सांगणारा कुंभार, भाग २” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. रक्तमुख वानराचे विकरालमुख मगराशी बोलणे अजून संपले नव्हते. मगराच्या बायकोला वानराचे काळीज हवे होते, म्हणून मगराने त्याला तिच्याकडे प…
- 9खिंकाळणारा राजा आणि मुंडन केलेला मंत्री“बायकोला अर्धे आयुष्य देणारा ब्राह्मण” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. रक्तमुख वानराचे विकरालमुख मगराशी बोलणे अजून संपले नव्हते. मगराच्या बायकोला वानराचे काळीज हवे होते, म्हणून मगराने त्याला त…
- 10वाघाच्या कातड्यातले गाढव“खिंकाळणारा राजा आणि मुंडन केलेला मंत्री” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. “पण तुझ्याच जिभेने तुझे बिंग फोडले,” रक्तमुख वानर विकरालमुख मगराला पुढे म्हणाला. “म्हण खरी आहे:” आत्मनो मुखदोषेण बध्यन…
- 11शेतकऱ्याची बायको आणि कोल्हीण“वाघाच्या कातड्यातले गाढव” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. रक्तमुख वानर विकरालमुख मगराला गोष्टी सांगतच होता, तेवढ्यात पाण्यातला दुसरा एक जीव बातमी घेऊन वर आला. “मगरा,” तो म्हणाला, “तुझ्या बायक…
- 12न मागितलेला सल्ला“शेतकऱ्याची बायको आणि कोल्हीण” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. विकरालमुख मगर रक्तमुख वानराला आपली गोष्ट सांगतच होता, तेवढ्यात पाण्यातला आणखी एक जीव आला. “वाईट बातमी आहे,” तो म्हणाला. “तुझे घर…
- 13हत्ती राखणारा कोल्हा“न मागितलेला सल्ला” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते, आणि तिच्यातूनच ही गोष्ट येते. विकरालमुख मगराचे घर दुसऱ्या एका मगराने बळकावले होते, आणि रक्तमुख वानराने त्याला सल्ला द्यायला नुकताच नकार दिला होता. “मित्रा, मी तुझा अपराध…
- 14परदेशी गेलेला कुत्रा“आणखी एक म्हण आहे,” रक्तमुख वानर विकरालमुख मगराला पुढे म्हणाला, “परदेशात काय वाईट असते, याविषयीची.” “ते कसे?” असे मगराने विचारले, आणि वानराने त्याला ही गोष्ट सांगितली. एका वस्तीत चित्रांग नावाचा एक कुत्रा राहत होता. तिथे दुष्काळ पडला, आणि त…
- 15घरासाठी लढलेला मगर“हत्ती राखणारा कोल्हा” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. ज्या मित्राला त्याने एकदा बुडवायचा प्रयत्न केला होता, त्या रक्तमुख वानराकडून विकरालमुख मगराला अखेर सल्ला मिळाला. त्याने लढायचे ठरवले, आणि वेळ आलीच तर मरायचेही. वानराचा…