- 1अयोध्येत राम जन्मलेया काव्यात राम म्हणजे राजपुत्र होऊन जन्मलेले परमेश्वर. अयोध्येचे राजे दशरथ भक्त आणि ज्ञानी होते. पट्टराणी कौसल्या आणि इतर राण्या पवित्र आणि पतिव्रता होत्या. पण एके दिवशी पुत्र नसल्याचे दुःख राजांच्या मनात दाटून आले. ते लगेच आपले गुरू वसिष्ठ…
- 2कौसल्यांच्या मांडीवरचे बाळया काव्यात राम म्हणजे राजपुत्र होऊन जन्मलेले परमेश्वर. अयोध्येचे राजे दशरथ यांच्या राणी कौसल्या यांच्या पोटी राम नुकतेच जन्मले आहेत. सारे नगर आनंदाने बेभान झाले आहे. स्त्रिया गाणी गात राजवाड्याच्या दारांशी गर्दी करतात. दानांचा वर्षाव होतो आ…
- 3राम मागायला आलेले ऋषीविश्वामित्र हे ज्ञानी ऋषी वनातल्या आश्रमात राहतात. तिथे ऋषी प्रार्थना करतात आणि पवित्र अग्नीत यज्ञ करतात. पण प्रत्येक यज्ञावर राक्षस धावून येतात आणि तो उधळून लावतात. हे राक्षस स्वतः परमेश्वराच्या हातूनच मरतील, हे विश्वामित्रांना ठाऊक आहे. आ…
- 4शिळा झालेली स्त्रीराम आणि त्यांच्या धाकट्या भावाने विश्वामित्र ऋषींचा यज्ञ वाचवला आहे, आणि काही दिवस ते त्यांच्या आश्रमात राहिले आहेत. आता ऋषी त्यांना एक सोहळा पाहायला बोलावतात: धनुष्याचा मोठा उत्सव, धनुर्यज्ञ. राम आनंदाने त्यांच्यासोबत निघतात. वाटेत एक आश्र…
- 5देहभान विसरलेले राजेराम आणि त्यांचे धाकटे बंधू ऋषी असलेल्या आपल्या गुरूंसोबत राजे जनक यांच्या नगरात येतात. ते नगर शब्दांपलीकडे सुंदर आहे: रत्नांनी सजलेले बाजार, सरोवरे आणि फुललेल्या बागा. अनेक देशांचे राजे नगराबाहेर तळ ठोकून आहेत. ऋषी एका आमराईत मुक्काम करतात,…
- 6पुष्पवाटिकेत राम आणि सीताराम आणि त्यांचे धाकटे बंधू सीतांचे पिता असलेल्या राजांच्या नगरात पाहुणे आहेत. एका पहाटे गुरूंची आज्ञा घेऊन ते फुले आणायला निघतात. ते राजांच्या बागेत येतात; तिथे वसंत ऋतू जणू रेंगाळलेला आहे. आधी ते माळ्यांना विचारतात, आणि मग पाने-फुले तोडू ल…
- 7गौरींची मूर्ती हसलीसीता या मिथिलेचे राजे जनक यांच्या कन्या. शिवांचे प्रचंड धनुष्य जो मोडेल, त्यालाच कन्या देईन, असा पण जनकांनी केला आहे. त्या दिवशी सकाळी पित्याच्या बागेत सीतांनी तरुण राजकुमार रामांना पाहिले, आणि त्यांना हृदयात साठवले. ते धनुष्य किती कठीण आहे…
- 8राजांना न पेललेले धनुष्यमिथिलेचे राजे जनक यांनी पण केला आहे: शिवांचे प्रचंड धनुष्य जो मोडेल, त्याच्याशीच कन्या सीतांचा विवाह होईल. तो पण जिंकायला देशोदेशीचे राजे आले आहेत. स्पर्धेच्या दिवशी जनक विश्वामित्र मुनींना बोलावणे पाठवतात. त्यांच्यासोबत त्यांचे दोघे तरुण श…
- 9रामांनी धनुष्य मोडलेशिवांचे प्रचंड धनुष्य जो मोडेल, त्यालाच कन्या सीता देईन, असा पण मिथिलेचे राजे जनक यांनी केला आहे. त्यांच्या रंगभूमीत आलेल्या एकाही राजाला ते धनुष्य उचलता आलेले नाही. पृथ्वीवर वीर उरले नाहीत, असे जनक उद्गारले आहेत. आता विश्वामित्र मुनी आपल्य…
- 10परशुधारी मुनीराजकुमार रामांनी शिवांचे प्रचंड धनुष्य मोडले आहे, आणि राजकन्येला जिंकले आहे. तेवढ्यात परशुराम येतात. ते भृगुकुळातले मुनी आहेत; हे कुळ ब्राह्मणांचे, म्हणजे पुरोहितांच्या वर्णाचे. तरीही ते योद्ध्यासारखे धनुष्य आणि परशू, म्हणजे कुऱ्हाड, बाळगता…
- 11आपणहून रामांकडे गेलेले धनुष्यराजकुमार रामांनी शिवांचे प्रचंड धनुष्य मोडले आहे, आणि वधू जिंकली आहे. तेवढ्यात परशुराम मुनी संतापाने तिथे आले आहेत. ते ब्राह्मण, म्हणजे पुरोहितांच्या वर्णाचे आहेत, तरी योद्ध्यासारखे धनुष्य आणि परशू बाळगतात. रामांचा धाकटा भाऊ लक्ष्मण त्यांच्…
- 12वऱ्हाड निघालेराजकुमार रामांनी जनकपुरात राजे जनक यांच्या दरबारात प्रचंड धनुष्य मोडले आहे, आणि जनकांच्या कन्येला जिंकले आहे. रामांना इथे घेऊन आलेल्या विश्वामित्र मुनींना जनक विचारतात, आता काय करावे? मुनी म्हणतात, “धनुष्य मोडले तेव्हाच विवाह ठरला. तरीही कु…
- 13चौघांचे विवाहराजे दशरथ वऱ्हाड घेऊन राजे जनक यांच्या जनकपुरात आले आहेत. त्यांचे पुत्र राम यांचा विवाह जनकांच्या कन्या सीता यांच्याशी होणार आहे. देवही ब्राह्मणांचे, म्हणजे पुरोहितांच्या वर्णाचे, वेष घेऊन विवाह पाहायला येतात. रामांची स्वारी विवाहमंडपाकडे य…
- 14सासरी निघालेल्या लेकीराजकुमार राम आणि त्यांचे तिघे भाऊ यांचे विवाह जनकपुरात सीता आणि आणखी तीन राजकन्यांशी झाले आहेत. जनकपूर हे सीतांचे पिता राजे जनक यांचे नगर. रामांचे पिता राजे दशरथ ब्राह्मणांना, म्हणजे पुरोहितांच्या वर्णाला, गायी दान देतात, आणि मागणाऱ्या प्रत…
- 15नववधू अयोध्येतराजकुमार राम आणि त्यांचे तिघे भाऊ यांचे विवाह जनकपुरात सीता आणि आणखी तीन राजकन्यांशी झाले आहेत. जनकपूर हे सीतांचे पिता राजे जनक यांचे नगर. आता चौघी नववधूंना सासरी निघायचे आहे. सारे नगर दुःखात बुडते. सीतांनी पाळलेले आणि बोलायला शिकवलेले पोपट…