PocketPage

मराठी

17 pieces

  1. चोळ: एका दृष्टिक्षेपाततांब्याचे एकतीस पत्रे एका भव्य मुद्रेला टांगलेले आहेत. हे तिरुवालंगाडूचे ताम्रपट. चोळ राजे पहिले राजेंद्र चोळ यांनी आपल्या कारकिर्दीच्या सहाव्या वर्षी दिलेले हे दानपत्र; ते त्यांच्या वंशाची कहाणी सांगते. याच घराण्याच्या ज्या ताम्रपटांना लाय…
  2. अध्याय १: विजयालय ते सुंदर चोळ

    विजयालयांनी घेतलेले तंजावरतंजावर दिसायला मोठे मनोहर होते. कुबेराची नगरी अलका जितकी सुंदर, तितकेच ते सुंदर होते. त्याचे उंच मनोरे आकाशाला भिडले होते, आणि त्याच्या वाड्यांचा पांढरा चुना अंगाला लावलेल्या सुगंधी उटीसारखा झळकत होता. तिरुवालंगाडूचे ताम्रपट त्याचे वर्णन अस…
  3. पहिले परांतक: मदुराई, पांड्यांचा मुकुट, सुवर्णसभाचोळ राजांच्या पराक्रमाच्या अग्नीने पांड्य राजांना वेढले. तेव्हा पांड्य राजे तत्क्षणी समुद्रात शिरले, जणू तो दाह विझवायची त्यांना घाई झाली होती. आपले राजवैभव आणि वाडवडिलांचे राज्य ते मागे सोडून गेले. आणि चोळ राजांच्या क्रोधाचा अग्नी शत्रूंना…
  4. उत्तरमल्लूरच्या चिठ्ठ्यागावाची महासभा पूर्ण भरवली जाते; तरुण आणि वृद्ध, सगळे हजर असतात. त्या दिवशी गावात असलेला मंदिराचा प्रत्येक पुजारी, एकही अपवाद न करता, सभा भरते त्या आतल्या दालनात बसवला जातो. त्यांच्यामधला सर्वांत वृद्ध पुजारी उभा राहतो. वर पाहत तो एक घडा उचल…
  5. सुंदर चोळ आणि त्यांचे मंत्रीअन्बिल गावातला एक माणूस आपल्या घराच्या एका भागाचा पाया खणत होता. तेव्हा त्याला तांब्याच्या पत्र्यांचा एक संच सापडला. गावातल्या शिवमंदिराची दुरुस्ती करायला आलेल्या माणसाकडे त्याने ते पत्रे दिले, मंदिराच्या खजिन्यात ठेवायला. त्यात काय लिहिले…
  6. अध्याय २: राजराज आणि राजेंद्र

    राजराजांचे विजयचोळ राजे राजराज यांना अरुण्मोळिवर्मा असेही म्हणत; त्याचा अर्थ “दयाळू वाणीचे”. दुसरे आदित्य-करिकाल यांच्या मृत्यूनंतर लोकांनी त्यांना गादीवर बसायची विनंती केली. पण त्यांनी “मनातसुद्धा स्वतःसाठी राज्याची इच्छा धरली नाही”. त्यांचे चुलते मधुरां…
  7. राजराजांचे तंजावरचे दगडी मंदिरआपल्या कारकिर्दीच्या सव्विसाव्या वर्षाच्या विसाव्या दिवशी चोळ राजे राजराज यांनी तंजावरच्या आपल्या राजवाड्यातल्या राजस्नानगृहात दाने दिली. मग ते म्हणाले: “तंजावर येथे आम्ही बांधवलेल्या श्रीराजराजेश्वर नावाच्या पवित्र दगडी मंदिराच्या स्वामींन…
  8. पळवून नेलेले लंकेचे राजेलंकेच्या राजवाड्याच्या दाराशी सैनिक उभे होते, हातात धनुष्य, तलवारी आणि इतर शस्त्रे घेऊन. ते केरळ होते, आणि त्यांना पगार मिळाला नव्हता. त्यांची एकच आरोळी होती: “जोवर पगार नाही, तोवर तो जेवणार नाही.” आत होते राजे पाचवे महिंद. लंकेचा इतिहासग्र…
  9. राजेंद्र चोळ आणि गंगेचे पाणीभगीरथांनी आपल्या तपाच्या बळावर गंगा स्वर्गातून पृथ्वीवर आणली होती. चोळ राजे पहिले राजेंद्र चोळ त्यांना हसले. असे त्यांचे दानपत्र, म्हणजे तिरुवालंगाडूचे ताम्रपट, सांगतात. राजेंद्र चोळांचे लेख त्यांनी जिंकलेल्या देशांच्या लांबलचक याद्यांनी सु…
  10. कडारमकडे गेलेली जहाजेचोळ राजांचा लेख म्हणतो, त्यांनी “खवळलेल्या समुद्राच्या मधोमध अनेक जहाजे धाडली”. समुद्रापलीकडे त्यांनी कडारमचे राजे संग्रामविजयोत्तुंगवर्मा यांना त्यांच्या मदमस्त हत्तींसकट पकडले. ते हत्ती लढाईत समुद्रासारखेच बेफाम होते. जहाजे धाडणारे राजे ह…
  11. समुद्रमार्गे चीनला गेलेले दूतइ.स. १०१५ मध्ये एक शिष्टमंडळ चीनच्या सम्राटाकडे पोहोचले. ते आले होते एका दूरच्या देशातून; चिनी लोक त्याला चु-लिएन म्हणत. चाउ जु-कुआ यांच्या ग्रंथाचे इंग्रजी भाषांतर करणारे फ्रीड्रिश हर्थ आणि डब्ल्यू. डब्ल्यू. रॉकहिल त्या देशावरच्या प्रकरणाल…
  12. अध्याय ३: उत्तरकालीन चोळ आणि पांड्य

    कुलोत्तुंग, चोळ सिंहासनावरचे वेंगीचे राजपुत्रफुलांच्या वर्षावासारखा पाऊस पडला. गंगैकोंड-चोळ यांच्या राणींनी आपल्या लेकीच्या मुलाला आपल्या कमळफुलांसारख्या हातांनी उचलून घेतले. त्याचे एकेक अवयव त्यांनी निरखून पाहिले, आणि त्यांना त्यात राजांमधल्या इंद्राच्या खुणा दिसल्या. त्या म्हणाल्या,…
  13. कलिंग युद्धराजांचे राजे आपल्या सभेत बसले होते, जणू देवांचा राजा स्वर्गातून उतरून तिथे बसला होता. पांड्य राजांच्या आणि इतर नरपतींच्या राण्या त्यांच्या दासी होत्या. त्यांचे मंत्री त्यांच्याभोवती उभे होते. राजाज्ञा वाहणारा अधिकारी पुढे आला. त्याने वंदन क…
  14. लंका आणि चोल राजेसैनिक हाती लागलेले सगळे घेऊन आपल्या राजांकडे आले: युद्धाची शस्त्रे, ओझ्याची जनावरे, रथ आणि खजिने. मग त्यांनी राजांना चोल सेनापतींचे मस्तक दाखवले. “आता पुलत्थिनगरवर चाल करायची वेळ आली आहे,” ते म्हणाले. हे राजे म्हणजे लंकेचे विजयबाहू. लंकेचा…
  15. पांड्यांचा पुन्हा उदयहोयसळ राजांना बातमी आली, की चोळ सम्राट कैद झाले आहेत. कोप्पेरुंजिंगांनी त्यांना सेंदमंगलम येथे पकडले होते, आपल्या सैन्यानिशी राज्य उद्ध्वस्त केले होते, आणि शिवाची देवळे आणि विष्णूची पवित्र स्थाने उद्ध्वस्त झाली होती. राजे गरजले: “‘चोळ देशाच…
  16. मआबारमध्ये मार्को पोलो“सेइलान बेट सोडून पश्चिमेकडे सुमारे ६० मैल गेले,” मार्को पोलो आपल्या वाचकाला सांगतात, “की मआबारचा मोठा प्रांत लागतो.” त्याला थोरला भारत म्हणतात, ते सांगतात. भारताच्या सगळ्या प्रदेशांत तो सर्वोत्तम आहे, आणि तो मुख्य भूमीवर आहे. “हा प्रांत जग…
  17. हिंदची किल्लीवस्साफच्या सांगण्यानुसार, ज्यांना जंक म्हणतात, अशी मोठमोठी जहाजे माबारमध्ये सतत येत असतात; “वाऱ्याच्या पंखांवर पर्वतांसारखी तरंगत”. चीन आणि माचीनच्या नवलाईच्या वस्तू, आणि हिंद आणि सिंधचा उत्तम माल भरून ती येतात. पर्शियन आखातातल्या बेटांची स…