- 1जाळ्यात अडकलेली कबुतरेअमरशक्ती राजाच्या तिन्ही मुलांना सहा महिन्यांत शहाणे करीन, अशी प्रतिज्ञा करणारे वृद्ध ब्राह्मण म्हणजे विष्णुशर्मा. आपले दुसरे तंत्र, मित्रसंप्राप्ती, त्यांनी एका श्लोकाने सुरू केले. त्या श्लोकातच या तंत्राच्या नायकांची नावे येतात: असाधना वि…
- 2दोन मानांचा भारुंड पक्षीकबुतरांचा राजा चित्रग्रीव आणि त्याचा थवा पारध्याच्या जाळ्यात अडकून पडले होते. जे एकत्र राहत नाहीत ते मरतात, हे दाखवण्यासाठी चित्रग्रीवाने आपल्या थव्याला ही गोष्ट सांगितली. एका सरोवराकाठी भारुंड नावाचे पक्षी राहत. त्यांच्यातल्या प्रत्येकाला…
- 3किल्ल्यातला मित्र, भाग १“जाळ्यात अडकलेली कबुतरे” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. कबुतरांचा राजा चित्रग्रीव याने दोन मानांच्या पक्ष्याची गोष्ट संपवली. त्याच्या कबुतरांना जगायचे होते, आणि त्यांनी तो सांगेल तसे केले. सगळी मिळून जाळ्यासकट बाणाच्या टप…
- 4किल्ल्यातला मित्र, भाग २कावळा लघुपतनक हा सगळा प्रकार पाहत होता: कबुतरे अडकली, आणि हिरण्य उंदराने त्यांना सोडवले. तो थक्क झाला. “काय डोके आहे या हिरण्याचे,” त्याच्या मनात आले, “काय कसब, आणि काय किल्ला! याला मीही मित्र करावे. मी स्वभावाने चंचल आहे आणि कोणावर विश्वास…
- 5धन गमावलेला उंदीर, भाग १हिरण्य उंदीर आपला मित्र लघुपतनक कावळा याच्या पाठीवर बसून मंथरक कासवाच्या सरोवरापाशी आला होता. तिथे तू एवढा दुःखी का, असे कावळ्याने त्याला विचारले, आणि हिरण्याने त्या दोघांना ही कहाणी सांगितली. दक्षिणेत प्रमदारोप्य नावाचे नगर आहे. त्याच्यापा…
- 6भलताच फायद्याचा सौदाबूटकर्ण संन्याशांनी आपले पाहुणे बृहत्स्फिग् तपस्वी यांच्याकडे एका उंदराचे गाऱ्हाणे केले होते: भिक्षापात्र कितीही उंच टांगले, तरी तो उडी मारून तिथवर पोहोचतो. तो उंदीर नक्कीच धनाच्या ठेव्यावर राहत असणार, आणि त्या ठेव्याच्या ऊबेमुळेच त्याला उस…
- 7कोल्हा आणि धनुष्यएका गरीब ब्राह्मणाला वाटत होते, की एका पर्वणीच्या दिवशी आपल्या बायकोने एका ब्राह्मणाला जेवू घालावे. बायको त्याच्यावर कडाडली: अन्न आणायचे कुठून? त्याने दानावरची सुभाषिते ऐकवून उत्तर दिले, आणि त्यांतले शेवटचे हे: अतितृष्णा न कर्तव्या तृष्णां…
- 8धन गमावलेला उंदीर, भाग २“धन गमावलेला उंदीर, भाग १” या भागात थांबलेली ही गोष्ट, तिच्या आत सांगितलेल्या गोष्टींनंतर, इथे पुढे सुरू होते. हिरण्य उंदीर आपल्या मित्रांना, लघुपतनक कावळ्याला आणि मंथरक कासवाला, आपली कहाणी पुढे सांगू लागला. बूटकर्ण हे परिव्राजक संन्यासी आण…
- 9ज्याचे त्याला मिळते, भाग १आपला ठेवा परत मिळवायचा प्रयत्न हिरण्य उंदराने रात्री केला होता, आणि डोक्यावर चिरलेल्या बांबूचा फटका खाल्ला होता. तो वाचला, कारण त्याचे आयुष्य अजून सरले नव्हते. त्याने आपल्या मित्रांना, लघुपतनक कावळ्याला आणि मंथरक कासवाला, सांगितले: माणसाला…
- 10ज्याचे त्याला मिळते, भाग २हिरण्य उंदीर कावळ्याला आणि कासवाला आपली गोष्ट पुढे सांगू लागला. व्यापाऱ्याचा मुलगा प्राप्तव्यमर्थ प्रत्येक प्रश्नाला एकच उत्तर देत असे: “माणसाला जे मिळायचे असते, तेच मिळते.” त्या रात्री दोन स्त्रियांनी त्याला दुसराच कोणी समजून आपल्या पलंगाव…
- 11मंथरकाचा दिलासा“किल्ल्यातला मित्र, भाग २” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. हिरण्य उंदराने आपली गोष्ट संपवली होती. त्याचा ठेवा गेला होता, अनुयायी गेले होते, घरही गेले होते. आपला मित्र लघुपतनक कावळा याच्या पाठीवर बसून तो या सरोवरापाशी आला ह…
- 12धन न टिकणारा विणकर, भाग १हिरण्य उंदराचे सगळे धन गेले होते, आणि मंथरक कासव त्याची समजूत घालत होता. काही माणसे पैसा भोगायला जन्मतात, आणि काही फक्त राखायला, असे तो म्हणाला. सोमिलक नावाचा मूर्ख विणकर असाच होता: त्याने मोठी कमाई केली, पण तिचा उपभोग कधीच घेतला नाही. ते क…
- 13पंधरा वर्षे बैलाच्या मागेसोमिलक विणकराने दोनदा मोठी कमाई केली होती, आणि दोनदा ती गमावली होती. आता तो फासापाशी, तो पैसा नेणाऱ्या आकृतीसमोर उभा होता. पैसा भोगता आला नाही तरी चालेल, पण तो मला हवाच, असे तो म्हणाला: श्रीमंत माणसाच्या पुढेमागे लोक तरीही करतात. ते कसे, हे…
- 14धन न टिकणारा विणकर, भाग २“धन न टिकणारा विणकर, भाग १” या भागात थांबलेली ही गोष्ट, तिच्या आत सांगितलेल्या गोष्टीनंतर, इथे पुढे सुरू होते. मंथरक कासवाने हिरण्य उंदराला सांगत असलेली गोष्ट पुढे चालू ठेवली. वडाच्या फांदीवर गळ्यात फास घेतलेल्या सोमिलक विणकराने कोल्ह्याची…
- 15सरोवराकाठी आलेले हरीण“मंथरकाचा दिलासा” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. सोमिलक विणकराची गोष्ट संपवून मंथरक कासव पुन्हा आपल्या मित्राकडे, हिरण्य उंदराकडे वळला. हिरण्याचे सगळे धन गेले होते. “तेव्हा, हिरण्या,” तो म्हणाला, “हे कळल्यावर आता पैशाची च…
- 16हत्तींना सोडवणारे उंदीरतो स्वतः, उंदीर आणि कावळा यांच्यासारखे लहान जीव हरणाचे मित्र होण्याच्या लायकीचे नाहीत, असे मंथरक कासवाने चित्रांग हरणाला सांगितले होते. मित्र बलवानांमध्ये जोडावेत तसेच दुबळ्यांमध्येही, हे त्याला पटवून देण्यासाठी चित्रांगाने त्याला ही गोष्ट…
- 17सापळ्यात अडकलेले हरीण“सरोवराकाठी आलेले हरीण” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. उंदरांनी हत्तींना सोडवल्याची गोष्ट चित्रांग हरणाने संपवली. मंथरक कासवाने ती पूर्ण ऐकून घेतली, आणि लगेच उत्तर दिले. “ठीक आहे, मित्रा. काही भीती बाळगू नकोस. हे तुझे स्व…
- 18बोलणारे हरणाचे पाडसचित्रांग हरीण शिकाऱ्याच्या फाशात अडकून पडला होता. एवढे सावध हरीण कसे सापडले, असे त्याच्या मित्राने, हिरण्य उंदराने, विचारले होते. दैव सावधांनाही पकडते, आणि दोनदा पकडते, हे दाखवण्यासाठी चित्रांगाने त्याला सांगितले, की तो पाडस असताना याआधी एक…
- 19मागोमाग आलेले कासव“सापळ्यात अडकलेले हरीण” या गोष्टीत थांबलेली मुख्य कथा इथे पुढे सुरू होते. चित्रांग हरीण अजून फाशातच होता. याआधी एकदा तो कसा सापडला होता, ते त्याने हिरण्य उंदराला नुकतेच सांगितले होते. तेवढ्यात मंथरक कासव तिथे येऊन पोहोचला. मित्रांवरच्या प्र…