- 1तीन बहिऱ्यांची गोष्टकोणी गैरसमजाने काहीतरी करतो आणि शेवटी फजिती होते. अशा वेळी तमिळ लोक एक म्हण वापरतात, “मुच्चेविडन कडैयाय मुडिंददु.” म्हणजे, “तीन बहिऱ्यांच्या गोष्टीसारखे झाले.” ही ती गोष्ट. यातले तिघे बहिरे म्हणजे एक नवरा, त्याची बायको आणि एक गुराखी. एका दू…
- 2ब्राह्मण अंधारात का जेवत नाहीतहिंदूंमध्ये, आणि त्यातही दक्षिण आणि पश्चिम भारतातल्या ब्राह्मणांमध्ये, जेवणाबद्दल एक रिवाज आहे. जेवताना कोणत्याही कारणाने दिवा विझला, तर ते ताटावरून उठतात. ते अन्न खात नाहीत. अर्थात हे रात्रीच घडू शकते. आणि हल्ली तर फक्त गरीब घरांतच, जिथे ए…
- 3रणवीरसिंग (भाग १)फार पूर्वी वंजैमानगर नावाच्या नगरात शिवाचार नावाचा राजा राज्य करत होता. करूर गावाचे जुने नाव वंजैमानगर. हा राजा अतिशय न्यायी होता. लोक म्हणत, त्याच्या राज्यात कावळासुद्धा ताज्या दुधाला चोच लावत नसे. सिंह आणि बैल एकाच तळ्यावर पाणी पीत. राज्य…
- 4रणवीरसिंग (भाग २)राजपुत्र सुंदर अठरा वर्षांचा झाला होता. तरी दुष्ट मंत्री खरवदन त्याच्या गादीवर बसला होता. राजपुत्राच्या डोक्यावर एक कोटी सोन्याच्या नाण्यांचे इनाम होते. राजपुत्राची बायकोसुद्धा मंत्र्यानेच निवडली होती. म्हणून सुंदरचा इमानी पालक रणवीरसिंग त्…
- 5रणवीरसिंग (भाग ३)अमावास्येच्या रात्री राजपुत्र सुंदर आपल्या इमानी पालकाला, रणवीरसिंगाला चुकवून महालातून निसटला होता. नगरातल्या एका घरापाशी त्याने एका गरीब ब्राह्मणाचे बोलणे ऐकले. आता जुलमी राजा आहे, म्हणून मला हे नगर सोडावे लागणार, असे तो म्हणत होता. गणपतीच…
- 6न-देणारा आणि न-सोडणारातमिळमध्ये तीन छोट्या म्हणी आहेत, आणि तिन्हींचे शेवट जुळतात: “नोवामल अडित्तेन, ओयामल अलुडेन, पोकामल वंदेन.” त्यांचा अर्थ असा: “मारले, पण लागले नाही. रडले, पण पाणी आले नाही. आलो, पण गेलो नाही.” ऐकायला कोडी वाटतात. पण त्यांच्यामागे एक गोष्ट आह…
- 7तोंडबहाद्दर आणि हातबहाद्दरशेजारशेजारच्या दोन गावांत दोन नामांकित माणसे राहत होती. एकाचे नाव तोंडबहाद्दर. नुसत्या शब्दांनी तो चमत्कार करून दाखवी. दुसऱ्याचे नाव हातबहाद्दर. तोंडाने त्याला काहीच साधता येत नसे. पण ओझी वाहणे, लाकडे फोडणे, असले कोणतेही कष्टाचे काम तो करू…
- 8गाढव झालेली सासूतमिळमध्ये एक म्हण आहे, “वरा वरा मामी कलुदै पोल अनल.” म्हणजे, “हळूहळू सासू गाढव झाली.” कोणी दिवसेंदिवस खाली घसरत चालला, अभ्यासात असो, हुद्द्यात असो की आयुष्यात, तर तमिळ लोक असे म्हणतात. या म्हणीमागची ही गोष्ट. एका गावात एक ब्राह्मण राहत होता…
- 9अप्पय्याया गोष्टीला धरून एक जुना संस्कृत श्लोक आहे. त्याचा अर्थ असा: अपूपाने चोर मारले, तलवारीने सिंह, आणि घोड्याने सैन्य. माणसाचे नशीब जसे, तसे दैव त्याच्या मागे चालते. ते कसे घडले, ते ऐका. एका आडगावात एक गरीब ब्राह्मण आणि त्याची बायको राहत होते.…
- 10भला नवरा आणि खाष्ट बायकोएका आडगावात एक ब्राह्मण राहत होता. त्याचा चांगुलपणा आणि दयाळूपणा पंचक्रोशीत प्रसिद्ध होता. त्याची बायकोही तितकीच प्रसिद्ध होती, पण तापट स्वभाव आणि कंजूषपणासाठी. देवाने त्यांची गाठ बांधली होती. म्हणून एवढे वेगळे असूनही ते एकत्र राहत होते. रो…
- 11विषारी अन्नविजयनगर शहराच्या उत्तरेला एक लहानशी नदी वाहत होती. तिच्या दोन्ही काठांवर आंब्याच्या दाट राया होत्या. एके दिवशी एक तरुण ब्राह्मण यात्रेला निघाला होता. विसावा घ्यायला तो त्या नदीकाठी टेकला. जागा गार होती, छान सावलीची होती. म्हणून त्याने ठरवले…
- 12साप आणि त्याला वाचवणारा ब्राह्मणतमिळमध्ये एक म्हण आहे, “रक्षणकर्त्यालाच खाणे.” म्हणजे जो पोसतो, सांभाळतो, त्याच्यावरच उलटणे. या गोष्टीतला एक साप नेमके हेच करायला निघतो. ज्याने त्याचा जीव वाचवला, त्याच माणसाला तो खायला उठतो. उत्तर देशात कुशलनाथ नावाचा एक ब्राह्मण राहत होता…
- 13गर्वाचे घर खालीतमिळमध्ये एक म्हण आहे, “अहंभावम अलै अलिक्कुम.” म्हणजे “गर्व माणसाचा नाश करतो.” आपल्याकडेही म्हणतात, गर्वाचे घर खाली. ही म्हण समजावून सांगायला साधी माणसे ही गोष्ट सांगतात. एका गावात कापडाचे दहा व्यापारी राहत होते. ते नेहमी बरोबरच फिरत. एकदा…
- 14दिवा तिथे लक्ष्मीतमिळमध्ये एक म्हण आहे, “दीपम लक्ष्मीकरम.” म्हणजे “दिवा लक्ष्मी आणतो.” ही म्हण समजावून सांगायला ही गोष्ट सांगतात. गोविंदपथी गावात पशुपती सेट्टी नावाचा एक व्यापारी राहत होता. त्याला एक मुलगा होता, विनीत, आणि एक मुलगी, गर्वी. लहानपणी खेळता खेळ…
- 15नशिबावर मात (भाग १)दक्षिण भारतात एक ब्राह्मण मुलगा होता. लहानपणापासून त्याला संस्कृतचे उत्तम शिक्षण मिळाले. त्याने तत्त्वज्ञान इतके वाचले की सोळा वर्षांचा होण्याआधीच त्याला जगातली सुखे तुच्छ वाटू लागली. डोळ्यांना दिसणारे सगळे त्याला माया वाटे. म्हणून त्याने ठ…
- 16नशिबावर मात (भाग २)सुब्रह्मण्य नावाच्या एका तरुण ब्राह्मणाने तुंगभद्रेच्या काठी रानात दहा वर्षे घालवली होती. तिथे तो वृद्ध ऋषी ज्ञाननिधींकडे शिकला. ऋषींच्या दोन्ही बाळांच्या जन्माच्या वेळी त्याने ब्रह्मदेवांना पाहिले होते. सृष्टीचे कर्ते ब्रह्मदेव बाळाच्या कप…
- 17अंमलदार झालेला पुरोहितफार पूर्वी कानडी मुलखात चामुंड नावाचा एक प्रसिद्ध राजा राज्य करत होता. गुंडप्पा नावाचा एक ब्राह्मण त्याचा राजपुरोहित होता. राजाचे सगळे धार्मिक विधी तोच करायचा. त्यातला प्रत्येक विधी त्याला तोंडपाठ होता. एके दिवशी राजा विडा खात बसला होता. सम…
- 18माळ्याची हुशार बायकोएका गावात एक गरीब माळी आणि त्याची बायको राहत होते. घरामागे त्याचे पालेभाजीचे तीस लहान वाफे होते. रोज सकाळी सुमारे चार तास तो त्यातल्या निम्म्या वाफ्यांना पाणी देई. रोज संध्याकाळी बायको टोपलीभर भाजी कापून ठेवी. दुसऱ्या दिवशी सकाळी तो ती गावा…
- 19भिकाऱ्यासाठी ठेवदक्षिण भारतात आई कधीकधी रात्रीच्या जेवणाला काहीतरी गोड करते. मुले पोटभर खातात आणि मग म्हणतात, “अम्मा, ही खीर किती गोड झाली आहे! सकाळसाठी ठेव.” अम्मा म्हणजे आई. आई लगेच म्हणते, “भिकाऱ्यासाठी ठेव, असे म्हणा. मग ठेवीन.” “सकाळसाठी ठेव, असे का म…
- 20दैव देते तेव्हाएका शहरात एक श्रीमंत ब्राह्मण राहत होता. आपल्या श्रीमंतीला शोभेल असे मोठे, ऐसपैस घर असावे, असे त्याला वाटले. म्हणून त्याने पुष्कळ ज्योतिष्यांना बोलावले. त्यांच्या सल्ल्याने घरासाठी जागा निवडली. रोज दिवसातला एक ठरावीक काळ कोणत्याही कामाला वा…
- 21पाच डोशांची गोष्टएका गावात एक गरीब भिकारी आणि त्याची बायको राहत होते. रोज सकाळी तो हातात एक स्वच्छ भांडे घेऊन भिक्षा मागायला जाई. दिवसभर पुरेल इतका तांदूळ घेऊन घरी येई. एवढेच त्यांचे उत्पन्न. फार हलाखीत दिवस काढत होते बिचारे. एके दिवशी एका गरीब माध्व ब्राह्…
- 22ब्रह्मराक्षस आणि केसएका गावात एक फार श्रीमंत जमीनदार राहत होता. कितीतरी गावे त्याच्या मालकीची होती. पण तो इतका कंजूस होता, की कोणतेही कूळ राजीखुशीने त्याच्या जमिनी कसायला तयार नसे. जी कुळे होती, ती त्याला फार त्रास देत. त्यांच्यावर तो इतका वैतागला, की त्याने स…
- 23पाच सोन्याच्या वाट्याएका गावात भिक्षू नावाचा एक अगदी गरीब ब्राह्मण राहत होता. पोट भरायला त्याच्याकडे काहीच साधन नव्हते. रोज तो पहाटे उठे. नदीवर जाऊन स्नान करी आणि संध्या करी. मग बायको त्याला घासून लख्ख केलेले तांब्याचे भांडे देई. ते घेऊन तो गल्लोगल्ली, दारोदार…
- 24ब्रह्मराक्षस आणि नागस्वरवालासेंगलिनीरप्पट्टू म्हणजे “निळ्या कमळांचा देश”. आज त्याला चिंगलपुट म्हणतात. तिथल्या एका गावात एक ब्राह्मण राहत होता. रोज भिक्षा मागून तो पोट भरी. तो इतका गरीब होता, की त्याने दूर बनारसला जायचे ठरवले. एका दिवसाची शिदोरी गाठोड्यात बांधून तो निघ…
- 25लक्ष्मी असेपर्यंतकोणत्याही शहरापासून दूर, एका निर्जन रानात एक संन्यासी राहत होते. तिथे क्वचितच कोणी फिरकत असे. ते ऋषी होते. त्यांनी फार पूर्वीच संसार सोडला होता. ध्यान करण्याखेरीज ते फारसे काही करत नसत. एके दिवशी लक्ष्मी त्यांच्यापुढे येऊन उभ्या राहिल्या. “…
- 26जे होते ते भल्यासाठीचएका देशात एक राजा होता. त्याचा प्रधान जरा वेगळाच होता. राजाने काहीही विचारले, तरी प्रधानाचे उत्तर एकच असे, “जे होते ते भल्यासाठीच.” एके दिवशी एक धारदार हत्यार हाताळताना राजाचे एक बोट तुटले. त्याने प्रधानाला बोलावले आणि हात दाखवला. “बघ, केवढ…
- 27अतिरूपाची गोष्ट (भाग १)दक्षिणेत सेतुपती राजांचा देश होता. सेतुपती म्हणजे रामनाडचे राजे. तिथे सत्यवाक नावाचा एक नामवंत ज्योतिषी राहत होता. तो देशभर प्रसिद्ध होता. आज त्याच्याइतका मोठा ज्योतिषी कोणी नाही, असे सगळे मानत. त्याने सांगितलेले कधीच खोटे ठरले नाही, असे लो…
- 28अतिरूपाची गोष्ट (भाग २)अतिरूप हा सत्यवाकचा मुलगा. सत्यवाक म्हणजे दक्षिणेतल्या सेतुपतींच्या देशातला थोर ज्योतिषी. आपण अठराव्या वर्षी मरणार, हे अतिरूपाला स्वतःच्याच ज्योतिषावरून कळले होते. म्हाताऱ्या आईवडिलांना आपले मरण डोळ्यांनी पाहावे लागू नये, म्हणून एका रात्री…
- 29अतिरूपाची गोष्ट (भाग ३)अतिरूप हा सेतुपतींच्या देशातला तरुण ज्योतिषी. आपण अठराव्या वर्षी मरणार, हे त्याला ग्रहांवरून कळले होते. तो घर सोडण्याआधी एका शत्रूने त्याच्या राजाचे, सेतुपतीचे, शहर घेतले होते. अतिरूपाने राजाला रानात लपून राहायला सांगितले होते. काही काळाने…