- 1शंतनू आणि गंगाफार पूर्वी महाभिष नावाचा एक राजा होता. पृथ्वीवर असताना तो सत्यवचनी आणि पराक्रमी राजा होता. मोठमोठे यज्ञ करून त्याने स्वर्गात जागा मिळवली होती. एके दिवशी सगळे देव ब्रह्मदेवाची उपासना करायला जमले. महाभिषही तिथे होता. तेवढ्यात नदीची देवी गंगा…
- 2भीष्मप्रतिज्ञाशंतनू राजा हस्तिनापूर नगरीतून कुरूंवर राज्य करत होता. त्याची पत्नी, नदीची देवी गंगा, त्याला कधीच सोडून गेली होती. पण जाताना तिने त्यांचा मुलगा देवव्रत त्याला परत दिला होता. देवव्रत आता एक पराक्रमी तरुण राजपुत्र झाला होता. शंतनूने त्याला युव…
- 3अंबाभीष्म हे शंतनू राजाचे आणि नदीची देवी गंगा हिचे पुत्र. सावत्र आई सत्यवती हिच्या मुलांना राज्य मिळावे, म्हणून त्यांनी एक प्रतिज्ञा केली होती. कधीही राज्य करायचे नाही, आणि कधीही लग्न करायचे नाही. शंतनूच्या मृत्यूनंतर भीष्मांनी सत्यवतीच्या मुला…
- 4पांडव आणि कौरवांचा जन्मकुरूंचा तरुण राजा विचित्रवीर्य मुलगा न होताच वारला. त्याच्या मागे दोन विधवा राण्या होत्या, अंबिका आणि अंबालिका. दोघी सख्ख्या बहिणी. आता राजघराणे खुंटायची वेळ आली होती. अशा वेळी भावाने भावासाठी पुत्र निर्माण करावा, अशी शास्त्राची परवानगी होत…
- 5कर्णाचा जन्मकुंती तेव्हा तरुण राजकन्या होती. कुंतिभोज राजाने तिला स्वतःच्या मुलीसारखे वाढवले होते. एके दिवशी राजाच्या महालात एक ब्राह्मण आले. ते उंच होते. त्यांना दाढी होती, डोक्यावर जटा होत्या, आणि हातात दंड होता. ते होते दुर्वास ऋषी. मोठे सामर्थ्यवान…
- 6द्रोणाचार्य आणि झाडावरचा पक्षीफार पूर्वी गंगेच्या उगमापाशी भरद्वाज नावाचे एक थोर ऋषी राहत होते. एके दिवशी ते स्नानाला खाली नदीवर गेले. तिथे त्यांना स्वर्गातली अप्सरा घृताची नदीतून वर येताना दिसली. तिचे सैल वस्त्र घसरले, आणि ऋषींच्या मनात कामवासना जागी झाली. त्या वासनेचे…
- 7एकलव्यद्रोण ब्राह्मण होते, आणि शस्त्रविद्येचे मोठे जाणकार होते. कुरूंची राजधानी हस्तिनापूर. तिथे ते त्या घराण्यातल्या तरुण राजपुत्रांना शिकवत होते. त्यांत पाच पांडव भाऊ होते, आणि त्यांचे चुलतभाऊ, म्हणजे धृतराष्ट्र राजाचे पुत्रही होते. पाच पांडवां…
- 8रंगभूमीवर कर्णकुरूंच्या राजघराण्यातल्या तरुण राजपुत्रांचे शस्त्रशिक्षण पूर्ण झाले होते. ते सगळे चुलतभाऊ होते. एकीकडे दिवंगत पांडू राजाचे पाच पुत्र, पांडव. दुसरीकडे आंधळ्या धृतराष्ट्र राजाचे शंभर पुत्र, त्यांचा प्रमुख दुर्योधन. त्यांचे गुरू होते द्रोण. ते…
- 9लाक्षागृहस्पर्धेनंतर काही काळाने आंधळ्या धृतराष्ट्र राजाने युधिष्ठिराला कुरूंच्या सिंहासनाचा युवराज केले. युधिष्ठिर पाच पांडवांमधला थोरला. पांडव म्हणजे राजाचा दिवंगत भाऊ पांडू याचे पुत्र. युधिष्ठिर खंबीर होता, सहनशील होता, आणि प्रामाणिक होता. लवकरच…
- 10भीम, हिडिंबा आणि बकासुरपाच पांडव भाऊ वारणावत नगरातल्या जळत्या घरातून निसटले होते. ते घर त्यांचा चुलतभाऊ दुर्योधन याने लाखेचे बांधले होते. त्यांना जिवंत जाळायचा त्याचा डाव होता. आता ते आई कुंतीला घेऊन पळत होते. भावांमध्ये सगळ्यांत बलवान भीम. तोच सगळ्यांना उचलून ने…
- 11द्रौपदीस्वयंवरभीमाने बक राक्षसाला मारले. त्यानंतरही पाच पांडव भाऊ एकचक्रा नगरीतच राहिले. आई कुंतीसह ते अजूनही गरीब ब्राह्मणांच्या वेषात राहत होते. त्यांचा चुलतभाऊ दुर्योधन याने त्यांना जिवंत जाळायचा प्रयत्न केला होता. त्याच्यापासून ते लपून होते. एके दिवश…
- 12खांडववन आणि मयसभाआता पांडवांचे स्वतःचे राज्य होते. इंद्रप्रस्थ ही त्यांची राजधानी. थोरला भाऊ युधिष्ठिर न्यायाने राज्य करत होता, आणि प्रजेचे त्याच्यावर प्रेम होते. एका उन्हाळ्यात अर्जुन आपला मित्र आणि मामेभाऊ कृष्ण याला म्हणाला, “चल, यमुनेच्या काठी जाऊन मौज…
- 13जरासंधवधपाच पांडव भावांमधला थोरला युधिष्ठिर इंद्रप्रस्थाला राज्य करत होता. त्याच्या मनात राजसूय यज्ञ करायचे होते. हा मोठा यज्ञ करणाऱ्या राजाला सगळ्या राजांचा राजा मानतात. युधिष्ठिराने आपला मामेभाऊ कृष्ण याचा सल्ला विचारला. कृष्ण म्हणाला, “आपण त्या…
- 14द्यूतदुर्योधन हा धृतराष्ट्राचा थोरला मुलगा. धृतराष्ट्र आंधळा होता, आणि हस्तिनापुरात कुरूंचा राजा होता. दुर्योधनाने आपल्या चुलतभावांविरुद्ध, पाच पांडवांविरुद्ध, खूप दिवस कारस्थाने केली होती. आणि प्रत्येक कारस्थान फसले होते. आता तो आपला चुलतभाऊ यु…
- 15द्रौपदीवस्त्रहरणदुर्योधन हा आंधळ्या धृतराष्ट्र राजाचा थोरला मुलगा. आपल्या चुलतभावांचा, पाच पांडवांचा, तो द्वेष करत असे. एकदा त्यांच्या सभेत तो एका तळ्यात पडला होता, आणि ते त्याला हसले होते. आता हस्तिनापुरातल्या एका सभेत त्याचा मामा शकुनी त्याच्यातर्फे फासे…
- 16अक्षयपात्र आणि दुर्वासपाच पांडव भाऊ फाशांच्या खेळात आपले राज्य हरले होते. त्यांच्या चुलतभावाने, दुर्योधनाने, ते जिंकून घेतले होते. आता त्यांना बारा वर्षे वनात राहायचे होते, आणि तेरावे वर्ष लपून काढायचे होते. त्यांची पत्नी द्रौपदी त्यांच्याबरोबर निघाली. ते एकटे ग…
- 17अर्जुन आणि किरातपाच पांडव भाऊ वनवासात काम्यक वनात राहत होते. त्यांच्या चुलतभावाने, दुर्योधनाने, फाशांत लबाडी करून त्यांचे राज्य घेतले होते. एके दिवशी थोरला भाऊ युधिष्ठिर अर्जुनाला बाजूला घेऊन गेला. तो म्हणाला, “दुर्योधनाच्या बाजूचे मोठमोठे योद्धे देवांचे प…
- 18अर्जुन इंद्रलोकातपाच पांडव भाऊ वनवासात होते. त्यातल्या तेराव्या वर्षी त्यांना लपून राहायचे होते, कोणालाही ओळख न देता. तिसरा भाऊ अर्जुन देवांची अस्त्रे मिळवायला हिमालयात गेला होता. शिवाने त्याला आपले स्वतःचे अस्त्र दिले होते. देवांचा राजा इंद्र, अर्जुनाचा पि…
- 19भीम आणि हनुमानपाच पांडव भाऊ आपली पत्नी द्रौपदी हिच्यासह वनवासात होते. त्यांच्या चुलतभावाने, दुर्योधनाने, फाशांत लबाडी करून त्यांचे राज्य घेतले होते. पुढे युद्ध होणार होते. त्यासाठी तिसरा भाऊ अर्जुन देवांची अस्त्रे मिळवायला स्वर्गात गेला होता. बाकीचे भाऊ…
- 20यक्षप्रश्नपाच पांडव भावांचा वनवास संपत आला होता. ते आपली पत्नी द्रौपदी हिच्यासह द्वैतवनात राहत होते. थोरला भाऊ युधिष्ठिर हा न्यायाचा देव धर्म याचा पुत्र होता. एके दिवशी एक ब्राह्मण घाबराघुबरा होऊन त्यांच्याकडे धावत आला. तो घरी पवित्र अग्नी ठेवत असे,…
- 21अज्ञातवासपाच पांडव भाऊ फाशांच्या खेळात आपले राज्य हरले होते. ते राज्य त्यांचा चुलतभाऊ दुर्योधन याला मिळाले होते. अटी कठोर होत्या. बारा वर्षे वनात राहायचे. मग तेरावे वर्ष कोणालाही ओळख न देता लपून राहायचे. त्या वर्षात ओळखले गेले, तर पुन्हा बारा वर्षे…
- 22कीचकवधपाच पांडव भाऊ आणि त्यांची पत्नी द्रौपदी वेष बदलून राहत होते. ते मत्स्य लोकांचा राजा विराट याच्या दरबारात होते. वर्ष पुरे होण्याआधी कोणी त्यांना ओळखले, तर त्यांना पुन्हा बारा वर्षे वनात जावे लागणार होते. थोरला भाऊ युधिष्ठिर कंक नावाचा दरबारी…
- 23राजपुत्र उत्तराचे युद्धपाच पांडव भाऊ वेष बदलून मत्स्य लोकांचा राजा विराट याच्या दरबारात राहत होते. लपून राहायचे वर्ष पुरे होण्याआधी कोणी त्यांना ओळखले, तर पुन्हा बारा वर्षे वनात जावे लागणार होते. युधिष्ठिर कंक नावाने राजाशी फासे खेळत असे. भीम आचारी होता. त्यांची…
- 24कृष्ण की त्याचे सैन्यपाच पांडव भाऊ फाशांच्या खेळात आपले राज्य हरले होते. त्यांच्या चुलतभावाने, दुर्योधनाने, ते जिंकून घेतले होते. अट होती, बारा वर्षे वनात आणि तेरावे वर्ष लपून. पांडवांनी आपला शब्द शेवटपर्यंत पाळला. आता त्यांना आपले राज्य परत हवे होते. युद्ध झाल…
- 25कर्णाची कवचकुंडले आणि कुंतीचे रहस्यकर्ण हा कुरूंच्या बाजूचा महान धनुर्धर होता. कुरूंचा राजपुत्र दुर्योधन याचा तो जिवलग मित्र होता. आणि पांडवांमधला धनुर्धर अर्जुन याचा तो कट्टर प्रतिस्पर्धी होता. अधिरथ नावाचा सारथी आणि त्याची पत्नी राधा यांचा तो मुलगा आहे, असे सगळे समजत. कर्ण…
- 26रणांगणावरील गीतापाच पांडव भाऊ आपले राज्य हरले होते. त्यांच्या चुलतभावाने, दुर्योधनाने, ते जिंकून घेतले होते. दुर्योधन हा अंध राजा धृतराष्ट्राचा थोरला मुलगा. पांडवांचा वनवास संपला, तरी दुर्योधनाने सुईच्या टोकाएवढीही जमीन परत दिली नाही. म्हणून आपल्या हक्कासा…
- 27शरशय्येवरील भीष्मकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर युद्ध चालू होते. एका बाजूला पाच पांडव भाऊ होते. दुसऱ्या बाजूला त्यांचा चुलतभाऊ दुर्योधन आणि त्याचे भाऊ, म्हणजे कुरू. कुरूंच्या सैन्याचे सेनापती होते घराण्याचे वृद्ध पितामह भीष्म. ते शंतनू राजाचे आणि नदीदेवता गंगेचे…
- 28चक्रव्यूहातील अभिमन्यूकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर युद्ध चालू होते. एका बाजूला पाच पांडव भाऊ होते. दुसऱ्या बाजूला त्यांचा चुलतभाऊ दुर्योधन आणि त्याचे भाऊ, म्हणजे कुरू. भीष्म पडले होते. आता कुरूंच्या सैन्याचे सेनापती द्रोण होते. कुरू आणि पांडव, दोघांच्याही राजपुत्रा…
- 29जयद्रथवधकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. एका संध्याकाळी अर्जुन रथातून छावणीकडे परत येत होता. अर्जुन म्हणजे पांडवांमधला सगळ्यात मोठा धनुर्धर. दिवसभर तो मैदानाच्या दूरच्या भागात योद्ध्यांच्या एक…
- 30सात्यकी आणि भूरिश्रवाकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पाच पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. पांडवांचा मोठा धनुर्धर अर्जुन याने प्रतिज्ञा केली होती, सूर्य मावळण्याआधी जयद्रथ राजाला मारीन. त्याच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी त्या दिवशी तो कुरूंच्या…
- 31घटोत्कचकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. त्या दिवशी सूर्य मावळला तरी लढाई थांबली नाही. मशालींच्या उजेडात ती रात्री उशिरापर्यंत चालू राहिली. कुरूंच्या बाजूचा सगळ्यात मोठा धनुर्धर होता कर्ण. त्य…
- 32अश्वत्थामा हतोकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. कुरूंच्या सैन्याचे सेनापती होते द्रोण. ते वृद्ध ब्राह्मण होते. कुरू आणि पांडव राजपुत्रांना त्यांनीच शस्त्रविद्या शिकवली होती. गेले पाच दिवस ते सैन्याचे…
- 33नारायणास्त्रकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. कुरूंच्या सैन्याचे सेनापती, वृद्ध गुरू द्रोण, नुकतेच मारले गेले होते. त्यांचा मुलगा मेला, असे पांडवांनी त्यांना खोटेच सांगितले होते. तेव्हा द्रोणांनी श…
- 34युधिष्ठिर आणि अर्जुनाचा कलहकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. कुरूंच्या बाजूचा सगळ्यात मोठा योद्धा होता कर्ण. तो अजोड धनुर्धर होता, आणि पांडवांचा कट्टर शत्रू. एक दिवस लढाई ऐन भरात होती. पांडवांमधला महान धनुर्धर अर…
- 35कर्णवधकुरुक्षेत्राच्या मैदानावर पांडव भावांचे त्यांच्या चुलतभावांशी, कुरूंशी, युद्ध चालू होते. कुरूंचे जुने वीर भीष्म आणि द्रोण पडले होते. आता कुरूंच्या सैन्याचा सेनापती होता कर्ण. कर्ण पांडवांचा थोरला भाऊ होता. पण हे पांडवांना ठाऊक नव्हते. त्यां…
- 36शल्यवधही गोष्ट कर्णाच्या मृत्यूच्या खूप आधी सुरू होते. तेव्हा महायुद्ध सुरूही झाले नव्हते. पाच पांडव भाऊ आणि त्यांचे चुलतभाऊ कुरू, दोघेही आपापले मित्रराजे गोळा करत होते. पांडवांचे वडील पांडू राजा. त्याला दोन बायका होत्या. दुसरी माद्री. नकुल आणि स…
- 37दुर्योधनाचा अंतचुलतभावांमधले मोठे युद्ध आता संपत आले होते. कुरूंचा राजा दुर्योधन पाच पांडव भावांवर अकरा अक्षौहिणी सैन्य घेऊन चालून आला होता. अक्षौहिणी म्हणजे सैन्याचा एक मोठा विभाग. आता त्याचे भाऊ मेले होते, आणि सैन्य संपले होते. राजा सोडून त्याचे फक्त ती…
- 38अश्वत्थाम्याचा रात्रीचा हल्लामोठे युद्ध संपले होते. पाच पांडव भावांमधला सगळ्यांत बलवान भीम. त्याने कुरूंचा राजा दुर्योधन याच्या मांड्या गदेने मोडल्या होत्या, आणि त्याला रणांगणावर मरायला सोडले होते. त्या रात्री पाचही भाऊ आणि योद्धा सात्यकी शुभ व्हावे म्हणून छावणीबाहेर,…
- 39अश्वत्थाम्याचा मणीमोठे युद्ध संपले होते. पाच पांडव भाऊ जिंकले होते. पण रात्री त्यांचे वृद्ध गुरू द्रोण यांचा मुलगा अश्वत्थामा, सगळे झोपेत असताना, त्यांच्या छावणीत शिरला होता. पांडव, त्यांचा मित्र कृष्ण आणि योद्धा सात्यकी तेव्हा बाहेर होते. अश्वत्थाम्याने पां…
- 40गांधारीचा विलाप आणि शापमोठे युद्ध संपले होते. अठरा दिवसांत देशातले जवळजवळ सगळे योद्धे मारले गेले होते. मेलेल्यांमध्ये कुरूंचा वृद्ध, आंधळा राजा धृतराष्ट्र याचे शंभरच्या शंभर मुलगे होते. महान धनुर्धर कर्णही त्यांच्यात होता. आता धृतराष्ट्र शोक करायला हस्तिनापुरातून…
- 41सोनेरी मुंगूसमोठ्या युद्धानंतर राजा युधिष्ठिराने एक मोठा अश्वमेध यज्ञ केला. यज्ञ संपला तेव्हा सगळ्यांना दाने मिळाली होती. ब्राह्मण, राजाचे आप्त आणि मित्र, गरीब, आंधळे आणि निराधार, सगळ्यांना. सगळे राजाच्या उदारपणाची स्तुती करत होते, आणि त्याच्या मस्तकावर…
- 42युधिष्ठिर आणि कुत्रामोठ्या युद्धानंतर बरीच वर्षे लोटली. मग एक दिवस हस्तिनापुरात भयंकर बातमी आली. कृष्णाच्या कुळातले वृष्णी आपसांत लढून मेले होते, आणि कृष्णानेही हे जग सोडले होते. राजा युधिष्ठिर हा पाच पांडव भावांमधला थोरला. त्यानेही आता जग सोडायचे ठरवले. तो अर…